Przebacz 70 razy 7: Co Jezus naprawdę mówił o nieograniczonym przebaczeniu

Gdy Piotr zapytał Jezusa, ile razy powinien przebaczać, odpowiedź Pana – „siedemdziesiąt siedem razy” lub „siedemdziesiąt razy siedem” – nie miała oznaczać dosłownego liczenia. Jezus nauczał, że przebaczenie w Jego królestwie nie ma granic, odzwierciedlając bezgraniczne miłosierdzie, jakie Bóg nam okazał. Czytając dalej, zobaczysz, jak ta prawda przynosi wolność twojej wierze i codziennemu życiu.

Pytanie, które zapoczątkowało wszystko

Piotr przyszedł do Jezusa z pytaniem, które prawdopodobnie zrodziło się z frustracji. Chciał wiedzieć, jak daleko powinna sięgać jego cierpliwość. Być może ktoś w jego życiu zawiódł go raz za razem. Może miał nadzieję, że miłosierdzie ma swoją granicę, by w końcu móc powiedzieć „dość”. Zapytał:

Wtedy Piotr zbliżył się do Niego i zapytał: «Panie, ile razy mam przebaczyć mojemu bratu, gdy zawini względem mnie? Czy aż siedem razy?»

— Ewangelia Mateusza 18,21

W ówczesnym nauczaniu rabinicznym niektórzy nauczyciele mówili, że przebaczenie należy okazywać tylko trzy razy. Piotr podwoił tę liczbę i dodał jeszcze jeden na wszelki wypadek, myśląc, że siedem razy jest wyjątkowo hojne. Prawdopodobnie spodziewał się pochwały za swoją odpowiedź. Ale odpowiedź Jezusa rozwiała całą ideę liczenia.

Jezus mu odrzekł: «Nie mówię ci, że aż siedem razy, lecz aż siedemdziesiąt siedem razy.»

— Ewangelia Mateusza 18,22

Greckie wyrażenie można przetłumaczyć jako „siedemdziesiąt siedem razy” lub „siedemdziesiąt razy siedem” (490 razy). W każdym razie nie chodzi o arytmetykę. Jezus nie zastępował jednego limitu większym. Zastępował ideę limitów bezgranicznym miłosierdziem Boga.

Znaczenie liczby: 70 razy 7 czy 77 razy?

Chrześcijanie od dawna dyskutują, czy Jezus powiedział „siedemdziesiąt siedem razy” czy „siedemdziesiąt razy siedem”. Różnica wynika z greckiego tekstu Ewangelii Mateusza 18,22, gdzie wyrażenie hebdomekontakis hepta można zasadnie przetłumaczyć na oba sposoby. Tak czy inaczej, chodzi o to samo: liczba tak duża, że traci się rachubę, liczba oznaczająca „bez końca”.

Jezus prawdopodobnie nawiązywał do uderzającego kontrastu w Starym Testamencie. W Księdze Rodzaju 4,24 Lamech chwali się wielokrotną zemstą:

«Jeśli Kain ma być pomszczony siedmiokrotnie, to Lamek – siedemdziesiąt siedem razy.»

— Księga Rodzaju 4,24

Tam, gdzie nasz upadły instynkt każe mnożyć odwet, Jezus każe mnożyć miłosierdzie. Bierze tę samą liczbę i odwraca ją w wezwanie do radykalnego, nieograniczonego przebaczenia. Zamiast prowadzić rachunki, otrzymujemy zwierciadło odzwierciedlające serce Ojca, które nie pamięta złego (1 Kor 13,5).

Niektórzy zauważyli, że liczba 490 nawiązuje do proroctwa Daniela o siedemdziesięciu „tygodniach” (Dn 9,24-27), okresie wskazującym na całkowite odkupienie. Niezależnie od tego, czy Jezus miał na myśli to proroctwo, przesłanie jest jasne: w Królestwie Bożym przebaczenie oznacza całkowite i ostateczne uwolnienie, a nie warunkowe ułaskawienie.

Nieograniczone przebaczenie, a nie zadanie matematyczne

Gdy Jezus odpowiedział Piotrowi, nie wyznaczał mu nowego, większego limitu. Demontował samą ideę, że przebaczenie można obliczyć. Jeśli liczysz do 77 czy 490, wciąż liczysz. A jeśli liczysz, tak naprawdę nie przebaczyłeś. Po prostu czekasz, aż rachunek się zapełni, żeby móc przestać.

Apostoł Paweł rozumiał tę postawę serca, gdy pisał:

znosząc jeden drugiego i przebaczając sobie nawzajem, jeśli ktoś ma przeciw komuś jakieś zarzuty: jak Pan przebaczył wam, tak i wy przebaczajcie.

— List do Kolosan 3,13

Zwróć uwagę na wzorzec: „jak Pan przebaczył wam”. Ile razy Bóg tobie przebaczył? Czy prowadzisz skrupulatny rachunek? Czy Jego łaska zależy od tego, czy przekroczyłeś jakąś niewidzialną granicę? Oczywiście, że nie. Jego miłosierdzie odnawia się każdego ranka (Lm 3,22-23). Nasze przebaczanie innym ma płynąć z tego samego niekończącego się źródła.

Aby ująć to praktycznie, oto kilka sposobów, w jakie liczenie przebaczenia po cichu rani twoją duszę:

5 sposobów, w jakie liczenie niszczy dar przebaczenia

1. Utrzymuje ranę świeżą. Każde takie liczenie przypomina ci o przewinieniu i rozgrzewa ból, który masz puścić wolno.

2. Stawia cię w roli sędziego, a nie współdłużnika. Jezus opowiedział przypowieść o słudze, któremu darowano ogromny dług, a który potem dusił współsługę za drobną sumę (Mt 18,23-35). Liczenie stawia nas w roli nieprzebaczającego sługi.

3. Blokuje twoje własne doświadczenie wolności. Jezus powiedział: „jeśli nie przebaczycie ludziom ich przewinień, i Ojciec wasz nie przebaczy wam waszych przewinień” (Mt 6,15). Prowadzenie rachunku podtrzymuje nieprzebaczenie i odcina cię od wolności, jaką daje łaska.

4. Sprowadza miłość do transakcji. Prawdziwa miłość nie prowadzi rachunków (1 Kor 13,5). Liczenie zamienia relację w księgę rachunkową i zatruwa prawdziwą troskę.

5. Wypacza obraz Boga w tobie. Zostaliśmy stworzeni, aby odzwierciedlać Boży charakter. Gdy przebaczenie płynie bez miary, ludzie widzą podobieństwo do Ojca. Liczenie sprawia, że Bóg wydaje się skąpy, a On jest wszystkim, tylko nie tym.

Jak możemy tak przebaczać?

Jedną rzeczą jest zgodzić się z ideą nieograniczonego przebaczenia. Zupełnie czym innym jest stanąć w obliczu zdrady, powtarzających się obelg lub głębokiej krzywdy ze strony kogoś, kto nie okazuje skruchy. Twoje serce może krzyczeć: „Nie dam rady!” I po ludzku masz rację: nie dasz rady. W tym właśnie tkwi sedno. Jezus nigdy nie oczekuje, że wyprodukujesz ten rodzaj miłosierdzia z własnych emocjonalnych sił.

Przebaczenie, które nie liczy, jest nadprzyrodzone. Wypływa z życia złączonego z prawdziwym Krzewem (J 15,5). Jak więc je praktykować, nie udając, że ból nie istnieje?

Przebaczanie zaczyna się od modlitwy

Sam Jezus dał przykład przebaczenia z krzyża: „Ojcze, przebacz im, bo nie wiedzą, co czynią” (Łk 23,34). Ta modlitwa nie opierała się na tym, że Jego oprawcy na nią zasłużyli. Wypływała z Jego zażyłości z Ojcem. Gdy modlisz się za osobę, która cię skrzywdziła, coś zaczyna się zmieniać. Możesz zacząć od surowej, szczerej modlitwy: „Panie, nie chcę przebaczyć, ale jestem gotów, by zostać uzdolnionym”. Gdy stawiasz winowajcę przed Bogiem, Duch powoli zastępuje urazę współczuciem.

Jezus nauczył nas także modlić się codziennie: „i przebacz nam nasze winy, jako i my przebaczamy tym, którzy przeciw nam zawinili” (Mt 6,12). To nie jest karta przetargowa; to postawa zależności. Za każdym razem, gdy modlisz się Modlitwą Pańską, prosisz Ojca, aby napełnił twoje serce tym samym przebaczeniem, którego sam potrzebujesz.

Pamiętanie długu, który został ci przebaczony

W przypowieści Jezusa o nieprzebaczającym słudze (Mt 18,23-35) pytanie pana przecina wszelkie wymówki: „Czy nie powinieneś był zmiłować się nad swoim współsługą, tak jak ja zmiłowałem się nad tobą?” (Mt 18,33). Sługa był winien równowartość miliardów dolarów – niebotyczną sumę, którą darowano mu za darmo. A jednak odmówił darowania długu wynoszącego zaledwie kilka dolarów.

Gdy trudno ci przebaczyć 70 razy 7, wróć do krzyża. Tam Jezus zapłacił dług, którego nigdy nie bylibyśmy w stanie spłacić. Niech wielkość Jego miłosierdzia na nowo ustawi twoje serce. Paweł napisał:

Bądźcie dla siebie nawzajem dobrzy, miłosierni, przebaczając sobie, tak jak i wam Chrystus przebaczył.

— List do Efezjan 4,32

Nie przebaczasz, bo druga osoba na to zasługuje. Przebaczasz, ponieważ tobie już niezmiernie wiele przebaczono.

Czym przebaczenie jest – a czym nie jest

Ponieważ przebaczenie jest tak często źle rozumiane, ludzie albo się przed nim bronią, albo doznają kolejnej krzywdy. Wezwanie Jezusa do przebaczania 70 razy 7 nie jest nakazem, by stać się wycieraczką lub udawać, że zło nigdy nie miało miejsca. Biblia daje nam mądrość, by odróżnić prawdziwe przebaczenie od szkodliwych zniekształceń.

Po pierwsze, przebaczenie nie oznacza natychmiastowego pojednania w każdej sytuacji. W niektórych przypadkach – na przykład trwającej przemocy, nieokazanej skruchy czy manipulacji – przywrócenie relacji do poprzedniego stanu byłoby niemądre, a nawet niebezpieczne. Pismo Święte wzywa nas także do czujności i odpowiedzialności. Jezus nauczał:

Uważajcie na siebie! Jeśli brat twój zawini, upomnij go; jeśli się nawróci, przebacz mu.

— Ewangelia Łukasza 17,3

Przebaczenie serca – oddanie długu Bogu – może nastąpić nawet wtedy, gdy druga osoba się nie zmienia. Jednak biblijne pojednanie wymaga skruchy i odbudowy zaufania w czasie, co nie zawsze jest możliwe. Paweł zachęcał: „Jeśli to możliwe, o ile to od was zależy, żyjcie w pokoju ze wszystkimi” (Rz 12,18). Jesteś odpowiedzialny za swoje przebaczające serce, a nie za reakcję drugiej osoby.

Po drugie, przebaczenie nie jest tym samym co zapomnienie. Bóg może postanowić nie pamiętać grzechów (Hbr 8,12), ale my jako ludzie nie jesteśmy w stanie wymazać wspomnień. Przebaczenie nie oznacza udawania, że przewinienie się nie wydarzyło ani że od razu ufasz winowajcy. Oznacza rezygnację z prawa do zemsty i oddanie sprawy Bogu, najwyższemu Sędziemu, który sprawiedliwie osądzi każdą krzywdę (Rz 12,19).

Po trzecie, przebaczenie jest wyborem, a nie głównie uczuciem. Możesz wybrać przebaczenie, nawet gdy wciąż czujesz gniew. Uczucia często podążają za decyzją, zwłaszcza gdy trwasz w modlitwie i polegasz na Bożej łasce. Jezusowe „70 razy 7” to ciągła gotowość do okazywania miłosierdzia, a nie jednorazowe emocjonalne uwolnienie.

Wolność nieograniczonego przebaczenia

Niekórzy myślą, że przebaczenie uwalnia winowajcę od odpowiedzialności. W rzeczywistości to przebaczający zostaje uwolniony. Trzymanie się urazy jest jak picie trucizny z nadzieją, że umrze ktoś inny. Wezwanie Jezusa do nieograniczonego przebaczenia nie jest ciężkim wymaganiem. To drzwi do przestronnego miejsca, które obiecał: „Albowiem jarzmo moje jest słodkie, a ciężar mój lekki” (Mt 11,30).

Gdy przestajesz liczyć, wychodzisz z więzienia goryczy. Autor Listu do Hebrajczyków ostrzega:

Uważajcie, aby nikt nie pozbawiał się łaski Bożej, aby jakiś korzeń gorzki, puszczając się, nie sprawił zamętu i przez niego nie skalało się wielu.

— List do Hebrajczyków 12,15

Nieprzebaczenie nie pozostaje w ukryciu. Rozprzestrzenia swoją truciznę na inne relacje, na twoje zdrowie, a przede wszystkim na twoją społeczność z Bogiem. Ale przebaczenie uwalnia dług i zaprasza Boże uzdrowienie do twojego życia.

Nauczanie Jezusa o przebaczaniu 70 razy 7 przemienia zarówno twoje relacje z innymi, jak i twoje chodzenie z Ojcem. Ustanowił ten poważny związek:

Jeśli bowiem przebaczycie ludziom ich przewinienia, i wam przebaczy Ojciec wasz niebieski. Lecz jeśli nie przebaczycie ludziom, i Ojciec wasz nie przebaczy wam waszych przewinień.

— Ewangelia Mateusza 6,14-15

Te wersety nie oznaczają, że nasze przebaczenie zasługuje na Boże przebaczenie, co byłoby sprzeczne z ewangelią łaski. Raczej przebaczające serce pokazuje, że naprawdę otrzymaliśmy Boże przebaczenie. Osoba, która odmawia przebaczenia, okazuje, że nie rozumie, jak wiele jej przebaczono. Nieograniczone przebaczenie wobec innych jest naturalnym przelewem życia przytłoczonego miłosierdziem Ojca.

Gdy żyjesz w wolności „70 razy 7”, odzwierciedlasz Jezusa w świecie, który uwielbia prowadzić rachunki. Pokazujesz swojej rodzinie, swojemu kościołowi, a nawet swoim wrogom, że istnieje inne królestwo, gdzie miłosierdzie góruje nad sądem (Jk 2,13).

Jeśli zmagasz się z przebaczeniem, zrób dzisiaj prosty pierwszy krok. Usiądź w ciszy z Panem i poproś Go, aby przypomniał ci każdą osobę, wobec której wciąż masz dług. Następnie w modlitwie wypowiedz jej imię i zdecyduj się uwolnić ją w Boże miłosierdzie, tak jak On uwolnił ciebie. Nie musisz mieć uporządkowanych uczuć. Po prostu zacznij, a Duch Święty spotka cię tam. Przebaczenie 70 razy 7 to nie wynik do osiągnięcia. To życie do przeżycia w wolności miłości Chrystusa. Czy zrobisz ten krok właśnie teraz?

Pytania, które zadają ludzie