Jakiej Biblii używają katolicy? Kompletny przewodnik po Biblii katolickiej

Katolicy używają Biblii zawierającej 73 księgi – 46 w Starym Testamencie i 27 w Nowym Testamencie. Kanon ten obejmuje kilka pism, których nie ma w większości Biblii protestanckich, takich jak Księga Tobiasza, Judyty oraz 1 i 2 Machabejska. W tym przewodniku przyjrzymy się konkretnym przekładom, po które sięgają katolicy, powodom większego kanonu oraz temu, jak Biblia ożywa w katolickiej liturgii i osobistej pobożności.

Księgi Biblii katolickiej: 73-księgowy kanon

W istocie Biblia katolicka jest tym samym Słowem Bożym, które czczą chrześcijanie. Nowy Testament jest taki sam jak w każdej głównej Biblii chrześcijańskiej – cztery Ewangelie, Dzieje Apostolskie, listy Pawła, listy powszechne i Apokalipsa. Różnica dotyczy Starego Testamentu, gdzie kanon katolicki zawiera siedem dodatkowych ksiąg oraz rozszerzone fragmenty Daniela i Estery. Są one powszechnie nazywane księgami deuterokanonicznymi („drugiego kanonu”), co odzwierciedla długie rozeznawanie Kościoła dotyczące tych pism.

46 ksiąg katolickiego Starego Testamentu to: Księga Rodzaju, Wyjścia, Kapłańska, Liczb, Powtórzonego Prawa, Jozuego, Sędziów, Rut, 1 Samuela, 2 Samuela, 1 Królewska, 2 Królewska, 1 Kronik, 2 Kronik, Ezdrasza, Nehemiasza, Tobiasza, Judyty, Estery (z dodatkami), 1 Machabejska, 2 Machabejska, Hioba, Psalmy, Przysłów, Koheleta, Pieśń nad pieśniami, Mądrości, Syracha (Eklezjastyka), Izajasza, Jeremiasza, Lamentacje, Barucha (z Listem Jeremiasza), Ezechiela, Daniela (z dodatkami), Ozeasza, Joela, Amosa, Abdiasza, Jonasza, Micheasza, Nahuma, Habakuka, Sofoniasza, Aggeusza, Zachariasza, Malachiasza. Wytłuszczone tytuły to księgi deuterokanoniczne. Nowy Testament to te same 27 ksiąg, od Mateusza do Apokalipsy.

Zaufanie Kościoła do tych ksiąg opiera się na starożytnym greckim przekładzie Starego Testamentu, Septuagincie. Apostołowie i Ojcowie Kościoła często z niej cytowali. Jak przypomina Paweł:

Wszelkie Pismo od Boga natchnione jest i pożyteczne do nauki, do wykrywania błędów, do poprawy, do wychowania w sprawiedliwości,

— 2 Tm 3,16 (BT)

Paweł mówił o świętych pismach, które Tymoteusz znał od dzieciństwa. Dla wielu wczesnych chrześcijan obejmowały one Septuagintę. Werset ten wciąż potwierdza katolickie przekonanie, że Bóg przemawia przez każdą księgę kanonu.

Dlaczego Biblie katolickie mają więcej ksiąg? (Księgi deuterokanoniczne)

Pytanie „Dlaczego katolicy mają dodatkowe księgi?” pojawia się często, gdy ktoś po raz pierwszy otwiera Biblię katolicką. Odpowiedź sięga pierwszych wieków Kościoła, a następnie przechodzi przez reformację i rozumienie kanonu przez Kościół.

Przed i podczas ziemskiej służby Jezusa wspólnoty żydowskie posługiwały się dwoma zbiorami świętych tekstów: hebrajską Biblią, skoncentrowaną na pismach zachowanych po hebrajsku, oraz szerszą grecką Septuagintą, która zawierała teksty pierwotnie napisane lub zachowane po grecku. Septuaginta była Biblią Żydów greckojęzycznych i głównym Pismem używanym przez autorów Nowego Testamentu. Gdy apostołowie pisali Ewangelie i listy, obficie cytowali Septuagintę – nawet w miejscach, gdzie greckie brzmienie różni się od tekstu hebrajskiego.

Wczesne sobory Kościoła, w tym Synod w Hipponie (393 r.) i Synod w Kartaginie (397 r.), zatwierdziły kanon Septuaginty do użytku chrześcijańskiego. Kanon ten pozostawał w zasadzie niekwestionowany na Zachodzie przez ponad tysiąc lat. Jednak podczas reformacji protestanckiej w XVI wieku reformatorzy, tacy jak Marcin Luter, ponownie ocenili kanon. Zachowali Nowy Testament w całości, ale wrócili do hebrajskiego tekstu masoreckiego dla Starego Testamentu, odrzucając księgi, które nie miały zachowanego hebrajskiego oryginału. Luter umieścił te księgi w osobnym dodatku, który nazwał „Apokryfami”, stwierdzając, że „nie są one równe świętym Pismom, a jednak są pożyteczne i dobre do czytania”.

W odpowiedzi Sobór Trydencki (1546 r.) dogmatycznie zdefiniował kanon katolicki, włączając księgi deuterokanoniczne, i ogłosił, że ci, którzy nie uznają ich za święte i kanoniczne, są wyklęci. Dlatego katolicy przyjmują te księgi jako w pełni natchnione, podczas gdy większość tradycji protestanckich traktuje je jako niekanoniczne, ale historycznie cenne. Obie grupy mogą jednak znaleźć w tych tekstach duchowe pokarm i historyczny wgląd. Jak świadczy Księga Mądrości:

Mądrość bowiem jest duchem przyjaznym dla ludzi, a bluźniercy za słowa swoje nie pozostawi bez kary, ponieważ Bóg jest świadkiem wnętrza jego i prawdziwym stróżem serca jego, i słyszy słowa jego języka.

— Mdr 1,6 (BT)

Niezależnie od tego, czy ktoś przyjmuje to jako Pismo Święte, czy jako świętą literaturę, jego wezwanie do uczciwości i czci wobec Boga jest niezaprzeczalne. Chrześcijanie trzymający się kanonu katolickiego wskazują na takie fragmenty jako na dowód głosu Ducha, podczas gdy inni podkreślają znaczenie kanonu zakorzenionego w hebrajskiej tradycji tekstualnej. Gdy pokornie przechodzimy przez te różnice, szanujemy nawzajem swoje przekonania i skupiamy rozmowę na Bogu, który przemawia przez każdą stronę.

Popularne katolickie przekłady Biblii: Jak wybrać odpowiednie wydanie

Biblię katolicką charakteryzują także oficjalnie zatwierdzone tłumaczenia. Kościół katolicki wymaga, aby wydania Pisma Świętego i ich komentarze były zatwierdzone przez właściwą władzę – Stolicę Apostolską lub konferencję biskupów – tak aby pozostały one zgodne z doktryną. W świecie anglojęzycznym kilka przekładów uzyskało takie imprimatur („niech będzie drukowane”) i jest powszechnie używanych. Oto pięć zatwierdzonych katolickich przekładów Biblii, które warto znać:

• Nowa Biblia Amerykańska, Wydanie Poprawione (NABRE) – Najczęściej używany przekład podczas Mszy w Stanach Zjednoczonych. Charakteryzuje się współczesnym, czytelnym językiem i zawiera obszerne przypisy odzwierciedlające współczesną naukę.
• Poprawiony Standardowy Przekład, Drugie Wydanie Katolickie (RSV-2CE) – Ceniony za formalne (słowo w słowo) podejście. Jest ulubionym wyborem do studiowania i katechezy, łącząc powagę z dokładnością.
• Biblia Douay-Rheims – Historyczny przekład z łacińskiej Wulgaty, opublikowany po raz pierwszy w 1582 r. (NT) i 1609–1610 r. (ST). Jej podniosła, elżbietańska proza przypomina King James Version i przyciąga tych, którzy kochają tradycyjny język.
• Biblia Jerozolimska / Nowa Biblia Jerozolimska – Oryginalnie przygotowana przez École Biblique w Jerozolimie, znana z walorów literackich i solidnych wstępów. Biblia Jerozolimska z 1966 r. była szeroko używana, a Nowa Biblia Jerozolimska (1985) zmodernizowała tekst.
• Biblia Ignacjańska (RSV Catholic Edition) – Oparta na RSV-CE, jednotomowe wydanie, często z odnośnikami i bestsellerowym Ignacytańskim Katolickim Studium Biblii, popularne wśród katolików chcących zgłębiać Pismo.

Każdy przekład ma swoje mocne strony, ale wszystkie wiernie przekazują prawdy wiary. Wybierając, zastanów się, jak zamierzasz go używać: do czytania liturgicznego, studium osobistego czy lectio divina (modlitewnego czytania). Słowa psalmisty są prawdziwe niezależnie od przekładu:

Twoje słowo jest lampą dla moich stóp i światłem na mojej ścieżce.

— Ps 119,105 (BT)

Niech Słowo cię prowadzi i ufaj, że Bóg przemawia przez każde wierne tłumaczenie.

Jak Biblia jest używana w katolickiej liturgii

W tradycji katolickiej Biblia jest nie tylko osobistym skarbem. Jest bijącym sercem liturgii. Pismo Święte wypełnia każdą Mszę: obrzędy wstępne, liturgię słowa, modlitwy celebransa i samą modlitwę eucharystyczną. W trzylatnim cyklu niedzielnym i dwuletnim cyklu powszednim lekcjonarz wystawia katolików na większość Biblii. Katolik uczestniczący w codziennej Mszy przez trzy lata usłyszy prawie cały Nowy Testament i wiele kluczowych fragmentów Starego Testamentu.

Podczas liturgii słowa pierwsze czytanie pochodzi zazwyczaj ze Starego Testamentu (z wyjątkiem okresu wielkanocnego, kiedy pochodzi z Dziejów Apostolskich), drugie z listu Nowego Testamentu lub Apokalipsy, a trzecie z Ewangelii. Kościół czyta również z ksiąg deuterokanonicznych w niektóre święta: na przykład fragment z Księgi Tobiasza pojawia się w lekcjonarzu na Mszę ślubną, a Księga Mądrości dostarcza kilka kluczowych czytań w okresie zwykłym i w uroczystość Wszystkich Świętych. To publiczne głoszenie przypomina nam o praktyce samego Jezusa:

Przyszedł do Nazaretu, gdzie się wychował; i wszedł, według swego zwyczaju, w dzień szabatu do synagogi, i powstał, aby czytać.

— Łk 4,16 (BT)

Poza Mszą liturgia godzin (brewiarz) kształtuje codzienną modlitwę psalmami, kantykami i krótkimi fragmentami biblijnymi. Wspólnoty zakonne i wielu świeckich katolików odmawia jutrznię, nieszpory i inne godziny kanoniczne, pozwalając, by głos psalmisty nadawał rytm ich dniom. Jak zachęca Księga Kolosan:

Słowo Chrystusa niech w was mieszka obficie; z całą mądrością nauczajcie i napominajcie się wzajemnie przez psalmy, hymny, pieśni duchowe, śpiewając wdzięcznie w waszych sercach Panu.

— Kol 3,16 (BT)

Wplatając Pismo Święte w modlitwę publiczną i osobistą, Kościół katolicki zaprasza każdego wierzącego, by Słowo Boże zamieszkało w duszy.

Czytanie Biblii jako katolik: codzienna praktyka

Podczas gdy liturgia zanurza katolików w Piśmie Świętym, osobiste czytanie Biblii jest równie cenione. Katechizm Kościoła Katolickiego zachęca: „Kościół »usilnie i szczególnie napomina wszystkich wiernych… do zdobywania tej najwyższej wiedzy o Jezusie Chrystusie przez częste czytanie Pism Bożych. Albowiem nieznać Pisma Świętego – to nie znać Chrystusa« (KO 25; por. Flp 3, 8; św. Hieronim)” (KKK 133).

Duchowość katolicka oferuje sprawdzoną metodę osobistego obcowania z Biblią: lectio divina (święte czytanie). Podejście to polega na powolnym czytaniu fragmentu, rozważaniu go, modlitewnej odpowiedzi i spoczywaniu w obecności Boga. Niezależnie od tego, czy używasz NABRE, RSV-2CE, czy Douay-Rheims, praktyka jest taka sama: przejść od informacji do przemiany. Prorok Izajasz oddaje to pragnienie spotkania Boga w Jego Słowie:

Tak będzie ze słowem, które wychodzi z moich ust; nie wróci do Mnie bezowocne, zanim wcześniej nie spełni tego, co chciałem, i nie wykona pomyślnie tego, na co je posłałem.

— Iz 55,11 (BT)

Wielu katolików rozwija się również przez zapamiętywanie kluczowych wersetów, prowadzenie dziennika lub udział w parafialnym studium biblijnym. Studium grupowe pozwala, by różne głosy rzuciły światło na dany fragment, a czytanie równolegle z Katechizmem pomaga łączyć Pismo Święte z nauczaniem katolickim. Cel jest zawsze ten sam: spotkać żywego Chrystusa, Słowo, które stało się ciałem.

Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga, i Bogiem było Słowo.

— J 1,1 (BT)

Każda strona Biblii – czy to z Tobiasza czy Tytusa, Syracha czy Samuela – wskazuje na tę głęboką rzeczywistość.

Częste pytania i nieporozumienia dotyczące Biblii katolickiej

Ponieważ kanon katolicki różni się od kanonu protestanckiego, szczerzy wierzący często mają pytania. Oto kilka najczęstszych, pamiętajmy, że łączy nas głęboka miłość do tego samego Boga i Jego objawienia.

Częstą obawą jest to, czy księgi deuterokanoniczne nauczają doktryn sprzecznych z resztą Pisma. Katolicy wskazują, że żadna z tych ksiąg nie jest sprzeczna z podstawowymi prawdami wiary. Zamiast tego wypełniają one historyczne i teologiczne luki, takie jak modlitwa za zmarłych w 2 Machabejskiej 12,46 oraz tradycja mądrościowa, która znajduje swój szczyt w nauczaniu Jezusa. Inni zastanawiają się, czy „dodatkowe” księgi zostały dodane później. Historycznie były one częścią kanonu chrześcijańskiego od najwcześniejszych wieków. Reformatorzy umieścili je w dodatku, podczas gdy Kościół katolicki zachował kanon już używany. Mimo to wszyscy chrześcijanie mogą uczyć się na przykładzie Berejczyków, którzy

Ci zaś byli szlachetniejsi od tych w Tesalonice, przyjęli bowiem słowo z całą gotowością i codziennie badali Pisma, czy tak się rzeczy mają.

— Dz 17,11 (BT)

Otwarte serce i gotowość do zgłębiania zarówno wspólnych, jak i odrębnych części kanonu mogą pogłębić nasze uznanie dla tego, jak Bóg przemawiał przez całą historię.

Niezależnie od tego, czy jesteś katolikiem od kołyski, nowym nawróconym, czy po prostu ciekawskim chrześcijaninem, sięgnij po Biblię katolicką i pozwól jej mówić. Zacznij od Ewangelii Łukasza lub Księgi Syracha. Szeptaj modlitwę i pozwól, by Duch Święty był twoim nauczycielem. Słowo Boże nigdy nie wraca puste. Przyniesie owoc w twoim życiu dzisiaj, jutro i na wieczność. Którego katolickiego przekładu używasz? Podziel się w komentarzach i podążajmy tą drogą razem.

Pytania, które zadają ludzie