Katholieken gebruiken een Bijbel die 73 boeken bevat, 46 in het Oude Testament en 27 in het Nieuwe Testament. Deze canon bevat verschillende geschriften die niet in de meeste protestantse Bijbels voorkomen, zoals Tobit, Judit en 1 en 2 Makkabeeën. In deze gids verkennen we de specifieke vertalingen waar katholieken naar grijpen, de redenen achter de grotere canon en hoe de Bijbel tot leven komt in de katholieke eredienst en persoonlijke devotie.
De boeken van de Katholieke Bijbel: een canon van 73 boeken
In de kern is de Katholieke Bijbel hetzelfde Woord van God dat christenen koesteren. Het Nieuwe Testament is identiek aan wat je in elke reguliere christelijke Bijbel vindt, de vier evangeliën, Handelingen, de brieven van Paulus, de katholieke brieven en Openbaring. Het verschil zit in het Oude Testament, waar de katholieke canon zeven extra boeken en uitgebreide delen van Daniël en Ester bevat. Deze worden gewoonlijk de deuterocanonieke boeken („tweede canon”) genoemd, een term die het lange onderscheidingsproces van de Kerk over deze geschriften weerspiegelt.
De 46 boeken van het katholieke Oude Testament zijn: Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium, Jozua, Rechters, Ruth, 1 Samuel, 2 Samuel, 1 Koningen, 2 Koningen, 1 Kronieken, 2 Kronieken, Ezra, Nehemia, Tobit, Judit, Ester (met toevoegingen), 1 Makkabeeën, 2 Makkabeeën, Job, Psalmen, Spreuken, Prediker, Hooglied, Wijsheid, Sirach (Ecclesiasticus), Jesaja, Jeremia, Klaagliederen, Baruch (met de brief van Jeremia), Ezechiël, Daniël (met toevoegingen), Hosea, Joël, Amos, Obadja, Jona, Micha, Nahum, Habakuk, Zefanja, Haggai, Zacharia, Maleachi. De vetgedrukte titels zijn de deuterocanonieke werken. Het Nieuwe Testament telt eveneens 27 boeken, van Matteüs tot Openbaring.
Het vertrouwen van de Kerk in deze boeken berust op de oude Griekse vertaling van het Oude Testament: de Septuagint. De apostelen en de kerkvaders citeerden er vaak uit. Zoals Paulus ons herinnert:
Heel de Schrift is door God ingegeven en is nuttig om daarmee te onderwijzen, te weerleggen, te verbeteren en op te voeden in de rechtvaardigheid,
— 2 Timotheüs 3:16
Paulus verwees naar de heilige geschriften die Timotheüs van kinds af aan kende. Voor veel vroege christenen omvatte dat de Septuagint. Deze passage ondersteunt nog steeds de katholieke overtuiging dat God spreekt door elk boek van de canon.
Waarom hebben katholieke Bijbels meer boeken? (De deuterocanonieke boeken)
De vraag "Waarom hebben katholieken extra boeken?" komt vaak op wanneer iemand voor het eerst een katholieke Bijbel openslaat. Het antwoord voert terug naar de vroegste eeuwen van de Kerk, via de Reformatie, en naar het begrip van de Kerk van de canon.
Vóór en tijdens Jezus' aardse bediening gebruikten Joodse gemeenschappen twee verzamelingen heilige teksten: de Hebreeuwse Bijbel, met geschriften die in het Hebreeuws bewaard waren, en de bredere Griekse Septuagint, die teksten bevatte die oorspronkelijk in het Grieks waren geschreven of bewaard. De Septuagint was de Bijbel van Griekssprekende Joden en de voornaamste Schrift die door de auteurs van het Nieuwe Testament werd gebruikt. Toen de apostelen de evangeliën en brieven schreven, citeerden ze veelvuldig uit de Septuagint, zelfs in passages waar de Griekse weergave afwijkt van de Hebreeuwse tekst.
Vroege kerkconcilies, waaronder het regionale Concilie van Hippo (393 n.Chr.) en het Concilie van Carthago (397 n.Chr.), bevestigden de canon van de Septuagint voor christelijk gebruik. Deze canon bleef in het Westen meer dan duizend jaar grotendeels onbetwist. Tijdens de Protestantse Reformatie in de 16e eeuw heroverwogen hervormers zoals Maarten Luther echter de canon. Hoewel ze het Nieuwe Testament intact hielden, keerden ze voor het Oude Testament terug naar de Hebreeuwse Masoretische Tekst en legden ze de boeken terzijde waarvan geen bewaard gebleven Hebreeuws origineel bestond. Luther plaatste deze boeken in een aparte bijlage die hij de "Apocriefen" noemde, en stelde dat ze "niet gelijkgesteld worden aan de heilige Schriften, maar toch nuttig en goed zijn om te lezen."
Als reactie hierop stelde het Concilie van Trente (1546) de katholieke canon dogmatisch vast, inclusief de deuterocanonieke boeken, en verklaarde dat wie ze niet als heilig en canoniek aanvaardde, onder een vervloeking viel. Zo ontvangen katholieken deze boeken als volledig geïnspireerd, terwijl de meeste protestantse tradities ze als niet-canoniek maar historisch waardevol beschouwen. Beide groepen kunnen echter geestelijke voeding en historisch inzicht in de teksten vinden. Zoals de Wijsheid van Salomo getuigt:
"Want wijsheid is een welwillende geest en zal een godslasteraar niet vrijstellen van de schuld van zijn woorden; want God is getuige van zijn innerlijke gevoelens, een ware waarnemer van zijn hart en een hoorder van zijn tong."
— Wijsheid 1:6
Of men dit nu ontvangt als Schrift of als heilige literatuur, de oproep tot integriteit en eerbied voor God is onmiskenbaar. Christenen die de katholieke canon aanhouden, wijzen op passages als deze als bewijs van de stem van de Geest, terwijl anderen het belang benadrukken van een canon die geworteld is in de Hebreeuwse teksttraditie. Wanneer we deze verschillen nederig benaderen, eren we elkaars overtuigingen en houden we het gesprek gericht op de God die door elke pagina spreekt.
Populaire katholieke Bijbelvertalingen: de juiste editie vinden
De katholieke Bijbel wordt ook gekenmerkt door officieel goedgekeurde vertalingen. De Rooms-Katholieke Kerk vereist dat Bijbeledities en hun aantekeningen worden goedgekeurd door de bevoegde autoriteit, hetzij de Apostolischeche Stoel, hetzij de plaatselijke bisschoppenconferentie, zodat ze leerstellig zuiver blijven. In de Engelstalige wereld hebben verschillende vertalingen een imprimatur („laat het gedrukt worden”) ontvangen en worden veel gebruikt. Hier zijn vijf goedgekeurde katholieke Bijbelvertalingen die het kennen waard zijn:
- Nieuwe Amerikaanse Bijbel, Herziene Editie (NABRE), De meest gebruikelijke vertaling die in de Verenigde Staten tijdens de mis wordt gehoord. Het gebruikt modern, leesbaar Engels en bevat uitgebreide voetnoten die de hedendaagse wetenschap weerspiegelen.
- Herziene Standaardvertaling, Tweede Katholieke Editie (RSV-2CE), Zeer gewaardeerd om zijn formele (woord-voor-woord) benadering. Dit is een favoriet voor studie en catechese, waarbij waardigheid en nauwkeurigheid in evenwicht worden gebracht.
- Douay-Rheims Bijbel, Een historische vertaling vanuit de Latijnse Vulgaat, voor het eerst gepubliceerd in 1582 (NT) en 1609-1610 (OT). De statige, Elizabethaanse proza doet denken aan de King James Version en spreekt degenen aan die van traditioneel taalgebruik houden.
- Jeruzalem Bijbel / Nieuwe Jeruzalem Bijbel, Oorspronkelijk geproduceerd door de École Biblique in Jeruzalem, staat deze vertaling bekend om zijn literaire kwaliteit en degelijke inleidingen. De Jeruzalem Bijbel uit 1966 werd veel gebruikt, en de Nieuwe Jeruzalem Bijbel (1985) moderniseerde de tekst.
- Ignatiusbijbel (RSV katholieke editie), Gebaseerd op de RSV-CE, is deze eenkolomseditie, vaak met kruisverwijzingen en de bestverkochte Ignatius Catholic Study Bible, populair onder katholieken die een diepe duik in de Schrift willen.
Elke vertaling heeft zijn eigen sterke punten, maar alle geven ze getrouw de waarheden van het geloof weer. Houd bij het kiezen rekening met hoe je hem wilt gebruiken: voor liturgisch lezen, persoonlijke studie of lectio divina (biddend lezen). De woorden van de psalmist blijven waar, ongeacht de vertaling:
Uw woord is een lamp voor mijn voet en een licht op mijn pad.
— Psalmen 119:105
Laat het Woord je leiden en vertrouw erop dat God spreekt door elke getrouwe weergave.
Hoe de Bijbel wordt gebruikt in de katholieke eredienst
In de katholieke traditie is de Bijbel niet alleen een persoonlijke schat. Het is het kloppende hart van de liturgie. De Schrift vult elke mis: de openingsritus, de Liturgie van het Woord, de gebeden van de voorganger en het eucharistisch gebed zelf. In een driejarige zondagscyclus en een tweejarige weekdagcyclus stelt het Lectionarium katholieken bloot aan het overgrote deel van de Bijbel. Een katholiek die drie jaar lang dagelijks de mis bijwoont, hoort bijna het hele Nieuwe Testament en veel van de belangrijkste passages uit het Oude Testament.
Tijdens de Liturgie van het Woord komt de eerste lezing meestal uit het Oude Testament (behalve tijdens de paastijd, wanneer deze uit Handelingen komt), de tweede uit een nieuwtestamentische brief of Openbaring, en de derde uit een van de evangeliën. De Kerk leest ook uit de deuterocanonieke boeken op bepaalde feesten: zo staat er een passage uit het boek Tobit in het Lectionarium voor een huwelijksmis, en het boek Wijsheid levert verschillende sleutellezingen tijdens de Gewone Tijd en op het feest van Allerzielen. Deze openbare verkondiging herinnert ons aan Jezus' eigen gewoonte:
En Hij kwam te Nazareth, waar Hij opgevoed was, en ging naar Zijn gewoonte op de sabbatdag naar de synagoge en stond op om voor te lezen.
— Lukas 4:16
Naast de Mis geeft het Getijdengebed (het goddelijk officie) dagelijkse vorm aan het gebed met psalmen, lofzangen en korte Schriftpassages. Religieuze gemeenschappen en veel leken bidden het morgengebed, het avondgebed en de andere getijden, waarbij de stem van de psalmist hun dagen vormgeeft. Zoals het boek Sirach aanmoedigt:
Laat het woord van Christus rijkelijk in u wonen in alle wijsheid; leer en vermaan elkaar met psalmen, lofzangen en geestelijke liederen, en zing voor de Heere met dankbaarheid in uw hart.
— Kolossenzen 3:16
Door de Schrift te verweven in openbaar en persoonlijk gebed, nodigt de Katholieke Kerk elke gelovige uit om Gods Woord een thuis te laten maken in de ziel.
De Bijbel lezen als katholiek: een dagelijkse praktijk
Hoewel de liturgie katholieken onderdompelt in de Schrift, is persoonlijk Bijbellezen net zo geliefd. De Catechismus van de Katholieke Kerk dringt aan: „De Kerk ‚spoort alle christelijke gelovigen krachtig en specifiek aan… om de overtreffende kennis van Jezus Christus te leren, door veelvuldig lezen van de goddelijke Schriften. Onwetendheid van de Schriften is onwetendheid van Christus’ (DV 25; vgl. Fil 3:8; Sint-Hieronymus).” (CKK 133)
De katholieke spiritualiteit biedt een beproefde methode voor persoonlijke omgang met de Bijbel: lectio divina (heilige lezing). Deze benadering houdt in dat je een passage langzaam leest, erover mediteert, biddend reageert en rust in Gods aanwezigheid. Of je nu de NABRE, de RSV-2CE of de Douay-Rheims gebruikt, de praktijk is hetzelfde: van informatie naar transformatie gaan. De profeet Jesaja verwoordt dit verlangen om God te ontmoeten in Zijn Woord:
Zo zal Mijn woord zijn dat uit Mijn mond uitgaat: het zal niet leeg tot Mij terugkeren, maar het zal doen wat Mij behaagt en het zal voorspoedig zijn in hetgeen waartoe Ik het zend.
— Jesaja 55:11
Veel katholieken groeien ook door het memoriseren van sleutelverzen, dagboekschrijven of deelname aan een parochiebijbelstudie. Groepsstudie laat verschillende stemmen licht werpen op een passage, en lezen naast de Catechismus helpt om de Schrift te verbinden met de katholieke leer. Het doel is altijd hetzelfde: de levende Christus ontmoeten, het Woord dat vlees geworden is.
In het begin was het Woord en het Woord was bij God en het Woord was God.
— Johannes 1:1
Elke pagina van de Bijbel, of die nu uit Tobit of Titus, Sirach of Samuel komt, wijst naar die diepe werkelijkheid.
Veelgestelde vragen en misverstanden over de Katholieke Bijbel
Omdat de katholieke canon verschilt van de protestantse canon, hebben oprechte gelovigen vaak vragen. Hier zijn een paar van de meest voorkomende, en we moeten onthouden dat we een diepe liefde delen voor dezelfde God en Zijn openbaring.
Een veelvoorkomende zorg is of de deuterocanonieke boeken leerstellingen onderwijzen die in strijd zijn met de rest van de Schrift. Katholieken wijzen erop dat geen van deze boeken de kern van het geloof tegenspreekt. In plaats daarvan vullen ze historische en theologische leemten op, zoals het gebed voor de doden in 2 Makkabeeën 12:46 en de wijsheidstraditie die uitmondt in Jezus' onderricht. Anderen vragen zich af of de "extra" boeken later zijn toegevoegd. Historisch gezien maakten ze deel uit van de christelijke canon vanaf de vroegste eeuwen. De hervormers plaatsten ze in een appendix, terwijl de Katholieke Kerk de reeds gebruikte canon behield. Toch kunnen alle christenen leren van het voorbeeld van de Bereaërs, die
En deze waren edeler dan die in Thessalonica, want zij namen het woord met alle bereidwilligheid aan en onderzochten dagelijks de Schriften of deze dingen zo waren.
— Handelingen 17:11
Een open hart en een bereidheid om zowel de gedeelde als de onderscheiden delen van de canon te verkennen, kunnen onze waardering verdiepen voor hoe God door de geschiedenis heen heeft gesproken.
Of je nu een wiegkatholiek bent, een nieuwe bekeerling of gewoon een nieuwsgierige christen, pak een Katholieke Bijbel en laat hem spreken. Begin met het Evangelie van Lucas of het boek Sirach. Fluister een gebed en laat de Heilige Geest je leermeester zijn. Gods Woord keert nooit leeg terug. Het zal vrucht dragen in je leven vandaag, morgen en voor de eeuwigheid. Welke katholieke vertaling gebruik jij? Deel het in de reacties en laten we samen deze weg bewandelen.