Wie is de stichter van het christendom? Een bijbels antwoord

Als je je ooit hebt afgevraagd wie het christendom heeft gesticht, komt het meest directe antwoord uit de Schrift zelf: Jezus Christus. Hij alleen legde het fundament, en de Bijbel noemt Hem de hoeksteen, het hoofd en de grondlegger van de kerk. Laten we samen door Gods Woord wandelen, de verwarring ophelderen en zien waarom deze waarheid ertoe doet voor jouw dagelijkse wandel met Christus.

Wie zeggen mensen dat het christendom heeft gesticht?

Wanneer deze vraag ter sprake komt in gesprekken of online, kunnen de antwoorden verrassend zijn. Sommigen suggereren dat de apostel Paulus het christendom heeft uitgevonden, door de eenvoudige boodschap van Jezus om te vormen tot een georganiseerde religie. Anderen wijzen naar keizer Constantijn, die het geloof in de vierde eeuw legaliseerde. Een populair seculier verhaal beweert zelfs dat de discipelen, verdrietig en gedesillusioneerd, het verhaal van Jezus na Zijn dood hervormden om een nieuwe beweging te starten.

Deze ideeën klinken vaak aannemelijk omdat de vroege kerk zich snel verspreidde en later politieke invloed kreeg. Maar als we teruggaan naar de bron, de Bijbel zelf, wordt het beeld helder. De Schrift presenteert de kerk nooit als iets dat achteraf is geëvolueerd. Van de evangeliën tot de brieven staat één waarheid vast: Jezus Christus stichtte het christendom, en Hij bouwde het op de onwankelbare waarheid van wie Hij is.

Wat zegt de Bijbel over het fundament van de kerk?

Wanneer we het Nieuwe Testament openen, zien we dat de taal over het ‘fundament’ bewust en duidelijk is. De apostelen haastten zich niet om een nieuwe religie te creëren. Vanaf het begin begrepen zij dat Jezus Zelf de hoeksteen was en Zijn kerk aan het bouwen was. Laten we vier duidelijke bevestigingen uit de Schrift bekijken.

1. Jezus beloofde persoonlijk Zijn kerk te bouwen. In Mattheüs 16:18, na Petrus’ belijdenis dat Jezus de Christus is, de Zoon van de levende God, doet Jezus een verbazingwekkende uitspraak:

En Ik zeg u ook dat u Petrus bent, en op deze petra zal Ik Mijn gemeente bouwen, en de poorten van de hel zullen haar niet overweldigen. Let op wie het bouwen doet: ‘Ik zal bouwen.’ De kerk is niet het project van Petrus of de uitvinding van de apostelen, zij behoort aan Jezus, en Hij is de actieve stichter en beschermer.

— Mattheüs 16:18

2. Er is geen ander fundament dan Christus. De apostel Paulus, verre van te beweren dat hij een stichter was, wijst nadrukkelijk van zichzelf af. Schrijvend aan de gemeente in Korinthe, dringt hij aan:

Want niemand kan een ander fundament leggen dan dat wat gelegd is, namelijk Jezus Christus. Paulus begreep zichzelf als een meesterbouwer die op het fundament bouwde, niet als degene die het legde.

— 1 Korinthe 3:11

3. Het huisgezin van God is gebouwd op Christus, de hoeksteen. Efeze 2:20 verenigt het onderwijs van de apostelen met de centrale rol van Jezus:

gebouwd op het fundament van de apostelen en profeten, terwijl Jezus Christus Zelf de hoeksteen is. De apostelen en profeten leverden de fundamentele boodschap, maar de hele structuur blijft alleen overeind vanwege de hoeksteen, Christus Zelf.

— Efeze 2:20

4. De stichter van ons geloof is ook de voltooier ervan. De schrijver van Hebreeën gebruikt een Griekse term die vertaald kan worden als ‘stichter’, ‘auteur’ of ‘pionier’:

terwijl wij het oog gericht houden op de overste Leidsman en Voleinder van het geloof: Jezus, Die, om de vreugde die Hem in het vooruitzicht was gesteld, het kruis heeft verdragen en de schande veracht, en is gaan zitten aan de rechterhand van de troon van God. Hier wordt het perspectief verbreedt: Jezus begint niet alleen de gemeenschap van gelovigen, maar brengt het geloof zelf voort en zal het tot voltooiing brengen.

— Hebreeën 12:2

Deze verzen laten geen ruimte voor een medestichter. De kerk rust volledig op Jezus Christus, Zijn identiteit, Zijn werk en Zijn voortdurende aanwezigheid door de Heilige Geest.

Jezus Christus: de hoeksteen en het hoofd van de kerk

Wanneer de Bijbel een beeld van veiligheid, autoriteit en verbondenheid wil vastleggen, keert Hij telkens terug naar het plaatje van de belangrijkste steen van een gebouw. In de oude bouwkunst bepaalde de hoeksteen de hoek, het niveau en de uitlijning van elke andere steen. Als die ene steen goed was, bleef de hele constructie recht. De Schrift past dit beeld op Jezus toe om te laten zien dat Hij alleen de vorm en bestemming van Zijn gemeente bepaalt.

De apostel Petrus, dezelfde man tegen wie Jezus zei ‘op deze petra zal Ik Mijn gemeente bouwen’, zou later prediken met een vrijmoedigheid die geen twijfel liet over wie alles bij elkaar houdt. Nadat hij een verlamde man bij de tempelpoort had genezen, zei Petrus tegen de godsdienstige leiders:

Hij is de steen die door u, de bouwers, veracht is, maar die de hoeksteen geworden is. En de zaligheid is in niemand anders, want er is ook onder de hemel geen andere naam aan de mensen gegeven, waardoor wij zalig moeten worden. De hoeksteen is geen optionele versiering Het is de enige plaats van redding.

— Handelingen 4:11-12

Petrus zou later aan verspreide gelovigen schrijven en dezelfde waarheid met een tedere pastorale toon verweven:

Daarom staat er ook in de Schrift: Zie, Ik leg in Sion een uitverkoren, kostbare hoeksteen; en wie in Hem gelooft, zal niet beschaamd worden. U dan, die gelooft, is dit kostbaar; maar voor de ongehoorzamen geldt: De steen die de bouwers verworpen hebben, is geworden tot een hoeksteen. Gelovigen bouwen geen nieuwe religie aan de zijlijn van het jodendom. Zij worden gebouwd tot een levende tempel waarin Christus de kostbare, levengevende basis is.

— 1 Petrus 2:6-7

Paulus verwoordt deze waarheid in termen van hoofd zijn. Schrijvend aan de Kolossenzen over de suprematie van Christus over de schepping en over de nieuwe schepping, verklaart hij:

En Hij is het Hoofd van het lichaam, namelijk van de gemeente, Hij, Die het Begin is, de Eerstgeborene uit de doden, opdat Hij in alles de eerste zou zijn. Een lichaam kiest niet zijn eigen hoofd. Christus’ rol als stichter vloeit natuurlijk voort uit Zijn voorrang en uit de opstanding, de gebeurtenis die de nieuwe verbondsgemeenschap de geschiedenis in lanceerde.

— Kolossenzen 1:18

Hebben de apostelen het christendom gesticht? Verduidelijking van hun rol

Omdat Handelingen optekent dat de apostelen predikten, doopten en de eerste gemeenten organiseerden, is het gemakkelijk om hun rol verkeerd te begrijpen. Hebben zij de kerk niet gelanceerd nadat Jezus was opgevaren? Het Nieuwe Testament geeft een liefdevolle maar ferme correctie: de apostelen waren niet de stichters. Zij waren fundamentele getuigen die wezen naar de ware Stichter.

Na Petrus’ preek op Pinksteren zien we dat de eerste gelovigen zich toewijdden ‘aan het onderwijs van de apostelen en de gemeenschap, het breken van het brood en de gebeden’ (Handelingen 2:42). De apostelen brachten de boodschap, maar de inhoud was altijd de persoon en het werk van Jezus. Paulus beschreef later de kerk als ‘gebouwd op het fundament van de apostelen en profeten, terwijl Jezus Christus Zelf de hoeksteen is’ (Efeze 2:20). De apostelen legden de evangelieboodschap als een fundament, maar zij waren niet de bron. Christus is de bron. Het onderwijs van de apostelen heeft alleen gezag omdat het trouw doorgeeft wat Jezus hun gaf.

Toen Paulus alle verwarring over wie de Korinthische gemeente had gesticht wilde oplossen, stelde hij een botte vraag: ‘Is Christus verdeeld? Is Paulus voor u gekruisigd? Of bent u gedoopt in de naam van Paulus?’ (1 Korinthe 1:13). Het voor de hand liggende antwoord was nee. Paulus plantte, Apollos gaf water, maar God gaf de groei (1 Korinthe 3:6). Alle menselijke dienaren zijn tuiniers in een wijngaard die iemand anders heeft geplant. De apostelen zouden het idee hebben verworpen dat zij het christendom hadden gesticht. Voor hen behoorde die titel exclusief toe aan Degene Die stierf, opstond en hen uitzond.

Waarom het ertoe doet dat Jezus de Stichter is

Misschien denk je: ‘Dit is interessante theologie, maar raakt het echt mijn dagelijks leven?’ Het raakt het meer dan we vaak beseffen. Wie je aanwijst als de stichter, vormt je begrip van wat de kerk is, hoezeer je je geloof kunt vertrouwen en waar je uiteindelijk je hoop op vestigt.

Als het christendom een menselijke uitvinding was, zou het kwetsbaar en gemakkelijk te schudden zijn. Telkens wanneer de fouten van een menselijke stichter aan het licht komen, kan de beweging wankelen. Maar de Bijbel houdt vol dat de Stichter het eeuwige Woord is dat vlees werd. Johannes opent zijn evangelie met kosmische taal:

In het begin was het Woord en het Woord was bij God en het Woord was God. Dit was in het begin bij God. Alle dingen zijn door Hem gemaakt, en zonder Hem is geen ding gemaakt dat gemaakt is. De Stichter is niet alleen een wijze leraar of een gemartelde idealist. Hij is de Schepper die in Zijn schepping stapte. Omdat Jezus God in het vlees is, is de kerk niet gebouwd op een menselijke hoop. Ze is gebouwd op een onwankelbare goddelijke Persoon.

— Johannes 1:1-3

Dit betekent ook dat verlossing niet gevonden wordt in een systeem of een organisatie, maar in een levende relatie met de Stichter. Petrus’ woorden in Handelingen 4:12 snijden elk alternatief af: ‘En de zaligheid is in niemand anders.’ Als Christus de kerk heeft gesticht, dan gaat het er in het behoren tot de kerk uiteindelijk om dat je Hem toebehoort. En als Hij de hoeksteen is, kan jouw leven worden uitgelijnd op een ware en eeuwige richtlijn, niet op de verschuivende trends van de cultuur.

Het meest tedere is dat het weten dat Jezus de Stichter is ons verzekert dat het geloof dat wij beoefenen een Auteur heeft die ook zal voltooien wat Hij is begonnen (Hebreeën 12:2). Net zoals Hij het kruis verdroeg om de vreugde die Hem in het vooruitzicht was gesteld, wandelt Hij met ons door onze beproevingen, in het vertrouwen dat wat Hij heeft gesticht niet zal falen.

Hoe deze waarheid jouw geloof vandaag vormt

Als Jezus de Stichter is, dan draait het christelijk leven niet om het verdedigen van een menselijke instelling. Het gaat erom je leven te bouwen op een persoon. Dat is diep praktisch. Wanneer je je Bijbel leest, bestudeer je niet de biografie van een dode stichter. Je hoort de stem van het levende Hoofd dat nog steeds spreekt. Wanneer je bidt, volg je niet alleen een ritueel dat door de apostelen is doorgegeven. Je hebt gemeenschap met Degene die de apostelen dienden.

Het betekent ook dat de kerk waartoe je behoort, of die nu samenkomt in een grote kathedraal, een eenvoudige winkelpui of een woonkamer, deelneemt aan iets dat veel ouder en steviger is dan welke denominatie ook. Jezus beloofde dat de poorten van de hel haar niet zouden overweldigen (Mattheüs 16:18). Dat betekent dat je niet angstig hoeft te leven over de toekomst van de kerk. De Stichter is nog steeds aan het werk, vaak op stille en verrassende manieren, en voegt levende stenen toe aan Zijn tempel.

Wanneer twijfels komen of prominente leiders falen, verankert deze waarheid ons. Ons geloof stort niet in wanneer een predikant struikelt, want ons geloof is niet op een predikant gebouwd. Het rafelt niet uit wanneer we rommelige delen van de kerkgeschiedenis tegenkomen, want de uiteindelijke stichter van de kerk is vlekkeloos en overwinnend. Hij droeg onze zonden in Zijn lichaam aan het hout (1 Petrus 2:24), en Hij stond op om te garanderen dat Zijn kerk voor altijd zal blijven bestaan.

Overweeg vandaag dus waar je je vertrouwen op stelt. Steun je op een systeem, een traditie of een geliefde leraar? Dat kunnen goede gaven van God zijn, maar ze zijn niet jouw fundament. Het fundament is een persoon, Jezus Christus. Laat die werkelijkheid je uitnodigen tot diepere aanbidding, zekerdere hoop en een geloof dat niet wankelt wanneer de stormen komen.

Vriend, als je op zoek bent naar iets solide om je leven op te bouwen, heb je geen nieuwe filosofie of een vlekkeloze religieuze leider nodig. Je hebt de Stichter nodig Die de dood overwon. Neem vandaag een paar momenten met de verzen in dit artikel. Vraag de Heer om je te helpen het volle gewicht van je vertrouwen te laten rusten op Jezus, de hoeksteen. Als je die stap nog nooit hebt gezet, kun je dat nu doen door Hem te vertellen dat je op Zijn voltooide werk vertrouwt. En als je Hem al jaren kent, laat deze waarheid je vertrouwen verfrissen: de kerk rust niet op jouw schouders of op welke menselijke held dan ook. Ze rust op Christus, en Hij is trouw.

Vragen die mensen stellen