Is de hemel een plaats op aarde? Een Bijbels antwoord op een veelgestelde vraag

De hemel, zoals die nu bestaat, is niet op aarde. Het is Gods woonplaats, een geestelijk rijk voorbij onze fysieke wereld. Toch belooft de Bijbel een toekomst waarin hemel en aarde één worden, wanneer God Zijn thuis bij ons maakt in een hernieuwde schepping. Dit artikel kijkt naar wat de Schrift zegt over de hemel, waar die nu is, en de heerlijke nieuwe hemel en nieuwe aarde die komen.

Wat betekent de Bijbel met 'hemel'?

Voordat we kunnen vragen waar de hemel is, moeten we begrijpen wat de Bijbel bedoelt met het woord 'hemel'. In de Schrift wordt het woord op meerdere manieren gebruikt, en elk gebruik helpt ons het beter te begrijpen. Door deze onderscheidingen te onthouden, kunnen we verschillende passages lezen zonder verwarring.

Hier zijn drie belangrijke Bijbelse betekenissen van hemel:

• De zichtbare lucht, Het uitspansel boven ons, waar vogels vliegen en wolken zich verzamelen (Genesis 1:20; Psalm 147:8).
• Het geestelijke rijk waar God woont, vaak 'de hoogste hemel' of 'derde hemel' genoemd (1 Koningen 8:27; 2 Korintiërs 12:2).
• Het toekomstige koninkrijk, de nieuwe schepping waar God onder Zijn volk zal wonen (Openbaring 21:1-4).

Het openingsvers van de Bijbel gebruikt het meervoud 'hemelen' om alles te beschrijven wat God buiten de aarde schiep:

In het begin schiep God de hemel en de aarde.

— Genesis 1:1

Later verduidelijkt de psalmist dat, hoewel God de aarde aan de mensheid heeft gegeven, de hemelen uitsluitend aan de Heer toebehoren:

De hemel is de hemel van de HEERE, maar de aarde heeft Hij de mensenkinderen gegeven.

— Psalmen 115:16

Dit betekent niet dat de fysieke lucht verboden terrein is. Het betekent dat de woonplaats van God, de 'hoogste hemel', een rijk is dat losstaat van onze aardse thuis. De apostel Paulus spreekt over een man die werd opgenomen in de derde hemel, een uitdrukking die het Joodse begrip van gelaagde hemelen weerspiegelt, waarbij de derde de tegenwoordigheid van God zelf aanduidt:

Ik ken een mens in Christus, die veertien jaar geleden, of het in het lichaam was, weet ik niet, of buiten het lichaam, weet ik niet, God weet het, werd weggevoerd tot in de derde hemel.

— 2 Korintiërs 12:2

Dus als we vragen: 'Is de hemel een plaats op aarde?', moeten we eerst vragen welke 'hemel' we bedoelen. De huidige hemel, Gods troon, is niet op aarde. Maar de Bijbel wijst op een toekomstige vereniging van hemel en aarde in de nieuwe schepping.

Is de hemel een fysieke of geestelijke plaats?

Gelovigen hebben deze vraag al eeuwen gesteld. Het antwoord is: beide, afhankelijk van of we het hebben over de hemel nu of de hemel die komen gaat.

Op dit moment is de hemel waar God woont een geestelijk rijk. Jezus leerde dat God de Vader geest is (Johannes 4:24), en sterfelijke lichamen kunnen dat rijk niet binnengaan zoals ze nu zijn. Zoals Paulus uitlegt:

Maar dit zeg ik, broeders: vlees en bloed kunnen het Koninkrijk van God niet beërven, en de vergankelijkheid beërft de onvergankelijkheid niet.

— 1 Korintiërs 15:50

Daarom zullen gelovigen bij de uiteindelijke opstanding veranderd worden. Onze huidige lichamen zijn geschikt voor de aarde. Onze opstandingslichamen zullen geschikt zijn voor de volheid van Gods eeuwige koninkrijk. Filippenzen 3:20-21 beschrijft deze verandering in termen van een heerlijk lichaam zoals dat van Christus:

Want ons burgerschap is in de hemelen, waaruit wij ook de Zaligmaker verwachten, de Heere Jezus Christus, Die ons vernederd lichaam zal veranderen, zodat het gelijkvormig wordt aan Zijn verheerlijkt lichaam, overeenkomstig de werking waardoor Hij ook alle dingen aan Zichzelf kan onderwerpen.

— Filippenzen 3:20-21

Tegelijkertijd zal de toekomstige hemel niet puur geestelijk zijn in de zin van een bestaan zonder lichaam. De opgestane Jezus was geen geest; Hij had een verheerlijkt fysiek lichaam dat aangeraakt kon worden en voedsel kon eten:

Zie Mijn handen en Mijn voeten, dat Ik het Zelf ben. Raak Mij aan en zie, want een geest heeft geen vlees en beenderen, zoals u ziet dat Ik heb.

— Lukas 24:39

Christenen uit alle tradities, katholiek, protestants en orthodox, zijn het hierover eens: de uiteindelijke toestand is geen ontsnapping aan de fysieke werkelijkheid, maar de herschepping ervan. De vroege kerkelijke belijdenissen benadrukken 'de opstanding van het lichaam' precies om ideeën tegen te gaan dat de hemel slechts een geestelijke ontsnapping is. God schiep de materie en verklaarde die goed; Hij zal haar verlossen, niet wegwerpen.

Waar is de hemel nu?

Als de hemel momenteel niet op aarde is, waar is die dan? De Schrift beschrijft die consequent als 'boven', niet als een plaats in de wolken, maar als een rijk voorbij onze fysieke dimensie waar Gods troon gevestigd is.

Toen Jezus na Zijn opstanding opvoer, werd Hij 'omhoog' genomen in de hemel, zichtbaar voor de discipelen totdat Hij uit hun zicht verdween (Handelingen 1:9-11). Stefanus, de eerste christelijke martelaar, kreeg op het moment van zijn dood een glimp van dat rijk:

Maar hij, vol van de Heilige Geest, en de ogen omhoog gericht naar de hemel, zag de heerlijkheid van God en Jezus, staande aan de rechterhand van God. En hij zei: Zie, ik zie de hemelen geopend en de Zoon des mensen, staande aan de rechterhand van God.

— Handelingen 7:55-56

De 'rechterhand van God' is een positie van gezag, geen letterlijke stoel. Toch maakt het visioen duidelijk dat de hemel een echte plaats is waar Jezus nu woont in Zijn verheerlijkte lichaam. De schrijver van de Hebreeënbrief beschrijft het als het ware heiligdom, niet met handen gemaakt:

Want Christus is niet binnengegaan in het heiligdom dat met handen is gemaakt, een afbeelding van het ware, maar in de hemel zelf, om nu voor ons te verschijnen voor het aangezicht van God.

— Hebreeën 9:24

Deze huidige hemel is echt, bewoond en actief, maar het is niet onze uiteindelijke bestemming. In zekere zin is het de plaats waar Gods tegenwoordigheid wordt bewaard tot de dag dat hemel en aarde herenigd worden. Het visioen van de apostel Johannes in Openbaring 21 begint met de verplaatsing van de hemel: de heilige stad daalt neer naar een vernieuwde aarde.

De belofte van een nieuwe hemel en een nieuwe aarde

Hier bereikt het Bijbelse verhaal zijn hoogtepunt. De ultieme hoop voor gelovigen is niet ontsnappen aan de aarde om in een verre hemel te leven. Het is genieten van Gods directe tegenwoordigheid wanneer de hemel neerdaalt naar een getransformeerde schepping.

De profeet Jesaja sprak als eerste over God die nieuwe hemelen en een nieuwe aarde schept, een belofte die zo overweldigend is dat alle herinnering aan huidige smarten zal verdwijnen:

Want zie, Ik schep een nieuwe hemel en een nieuwe aarde; aan de vorige dingen zal niet meer gedacht worden en zij zullen niet meer opkomen in het hart.

— Jesaja 65:17

De apostel Petrus herhaalde deze hoop en spoorde gelovigen aan om te leven in het licht van wat komen gaat:

Maar wij verwachten, naar Zijn belofte, nieuwe hemelen en een nieuwe aarde, waar gerechtigheid woont.

— 2 Petrus 3:13

Openbaring 21 geeft ons het duidelijkste beeld. Johannes ziet de heilige stad, het nieuwe Jeruzalem, 'neerdalen uit de hemel, van God'. De kern van de passage is de goddelijke aankondiging:

En ik zag een nieuwe hemel en een nieuwe aarde; want de eerste hemel en de eerste aarde waren voorbijgegaan, en de zee was er niet meer. En ik, Johannes, zag de heilige stad, het nieuwe Jeruzalem, neerdalen uit de hemel, van God, gereedgemaakt als een bruid die voor haar man versierd is. En ik hoorde een luide stem uit de hemel zeggen: Zie, de tent van God is bij de mensen; en Hij zal bij hen wonen, en zij zullen Zijn volk zijn, en God Zelf zal bij hen zijn en hun God zijn. En God zal alle tranen van hun ogen afwissen, en de dood zal er niet meer zijn, en ook geen rouw, geen jammerklacht, geen moeite zal er meer zijn, want de eerste dingen zijn voorbijgegaan.

— Openbaring 21:1-4

Let op de richting: de hemel komt naar beneden. Dit is niet de mensheid die een toren bouwt om God te bereiken. Het is God die Zijn tegenwoordigheid genadig naar ons brengt. De 'nieuwe aarde' is fysiek, tastbaar en vrij van alle verdorvenheid. Het zal een echte plaats zijn waar we eten, werken, scheppen en aanbidden in verheerlijkte lichamen. We zullen van aangezicht tot aangezicht met God leven, zonder tempel nodig omdat 'de Heere God, de Almachtige, haar tempel is, en het Lam' (Openbaring 21:22).

Jezus beloofde een plaats voor ons te bereiden, en velen begrijpen dit als verwijzend naar de tussenstaat (Johannes 14:2-3). Toch is de uiteindelijke 'plaats' geen herenhuis in de wolken. Het is leven in de nieuwe schepping, waar Gods woning, de hemel, volledig aanwezig is op de aarde.

Hoe moeten we leven in het licht van de komende hemel?

Deze toekomstige hoop is niet alleen troost voor de stervenden. Het is brandstof voor de levenden. Elke keer dat we het Onze Vader bidden, vragen we of de aarde de hemel mag weerspiegelen:

Bid daarom als volgt: Onze Vader, Die in de hemelen zijt, Uw Naam worde geheiligd. Uw Koninkrijk kome. Uw wil geschiede, zoals in de hemel, zo ook op de aarde.

— Mattheüs 6:9-10

Dit gebed is een repetitie voor de nieuwe schepping. We zijn geroepen om nu te leven op manieren die die toekomstige realiteit weerspiegelen. Paulus spoort ons aan om ons op de dingen boven te richten terwijl we wachten:

Als u dan met Christus opgewekt bent, zoek dan de dingen die boven zijn, waar Christus is, zittend aan de rechterhand van God. Bedenk de dingen die boven zijn, niet die op de aarde zijn.

— Kolossenzen 3:1-2

Dit betekent niet dat we aardse verantwoordelijkheden negeren. Het betekent veeleer dat we naar heel het leven, onze relaties, werk, bezittingen en prioriteiten, kijken door de bril van de eeuwigheid. Het lijden en verval dat we nu ervaren, is tijdelijk. De heerlijkheid die komt, is blijvend:

Want onze lichte verdrukking, die van korte duur is, bewerkt voor ons een allesovertreffend, eeuwig gewicht van heerlijkheid. Daarbij richten wij onze ogen niet op de dingen die men ziet, maar op de dingen die men niet ziet; want de dingen die men ziet, zijn tijdelijk, maar de dingen die men niet ziet, zijn eeuwig.

— 2 Korintiërs 4:17-18

Leven in het licht van de komende hemel betekent het beoefenen van gerechtigheid, barmhartigheid, creativiteit en verzoening, deugden die volledig zullen bloeien op de nieuwe aarde. Christenen met een robuuste theologie van fysieke opstanding hebben historisch bewegingen geleid om voor lichamen te zorgen, ziekenhuizen te bouwen en de schepping te beheren, omdat ze weten dat deze wereld niet wegwerpbaar is. Het is de grondstof van de nieuwe.

Veelvoorkomende misvattingen over de hemel op aarde

Verwarring over de locatie van de hemel komt vaak voort uit het vermengen van Bijbels onderwijs met populaire ideeën. Hier zijn een paar veelvoorkomende misverstanden.

1. 'De hemel is maar een gemoedstoestand.' Sommigen reduceren de hemel tot innerlijke rust of een dromerig paradijs. Maar de Schrift presenteert het als een echt rijk en een toekomstige fysieke realiteit. Jezus beschreef het huis van Zijn Vader als met veel 'woningen' (Johannes 14:2), wat wijst op echte verblijfplaatsen.

2. 'Iedereen gaat naar de hemel.' De Bijbel leert dat het eeuwige leven een geschenk is dat ontvangen wordt door geloof in Christus, niet een automatische bestemming voor iedereen. In Openbaring 21 staat naast de belofte dat God bij Zijn volk woont, een nuchtere opmerking dat 'de lafhartigen, de ongelovigen, de verfoeilijken' de tweede dood zullen ondergaan (Openbaring 21:8). Dit betekent niet dat God liefdeloos is. Het laat zien dat Zijn heiligheid en gerechtigheid net zo echt zijn als Zijn barmhartigheid.

3. 'De hemel zal saai zijn, een eindeloze kerkdienst.' De nieuwe aarde wordt beschreven als een bruisende stad, niet een eindeloze wolk van aanbiddingsliederen. Er zullen naties zijn, genezende bomen en activiteit (Openbaring 22:2). Onze opgestane levens zullen vol zijn van zinvol werk, relaties en creativiteit, niet gehinderd door zonde.

4. 'Deze aarde zal volledig worden vernietigd.' Petrus gebruikt taal van smelten en verbranden, maar het vollediger Bijbelse beeld is transformatie en vernieuwing. De aarde zal 'vrijgemaakt worden van de slavernij van het verderf' (Romeinen 8:21), niet vernietigd. De oude orde gaat voorbij, maar de nieuwe aarde is een vernieuwde versie van deze, net zoals onze opstandingslichamen continu zijn met, maar heerlijk getransformeerd uit, onze huidige lichamen.

5. 'Wij worden engelen als we sterven.' Deze veelvoorkomende mythe heeft geen Bijbelse basis. Mensen en engelen zijn afzonderlijke scheppingen. Gelovigen krijgen de opstanding zoals die van Christus beloofd, een verheerlijkt menselijk bestaan, geen engelenstatus.

Als je je ooit hebt afgevraagd of de hemel slechts een verre droom is of iets waar je op een dag op zult lopen, wees dan gerust. Het antwoord van de Bijbel is heerlijk concreet. Op dit moment is de hemel Gods troon. Maar de dag komt dat Hij alle tranen van je ogen zal afwissen op een vernieuwde aarde waar gerechtigheid woont. Laat die hoop bepalen hoe je bidt, werkt, liefhebt en wacht. Sla je ogen op boven de gebrokenheid om je heen, niet om aan de werkelijkheid te ontsnappen, maar om de komende werkelijkheid te laten bepalen hoe je vandaag leeft.

Vragen die mensen stellen