Kolędy: Historie i Pismo Święte kryjące się za pieśniami, które śpiewamy

Kolędy to nie tylko piękne melodie; to historie wiary ukształtowane przez Pismo Święte. Za każdą znaną kolędą kryje się połączenie biblijnej prawdy, rzeczywistej historii i nadziei wcielenia. Ten artykuł odkrywa historie i Pismo Święte stojące za pieśniami, które śpiewamy w każdym okresie Bożego Narodzenia. Kiedy wznosimy nasze głosy, dołączamy do chóru, który rozpoczął się od aniołów i będzie rozbrzmiewał przez wieczność.

Serce kolęd: Dlaczego śpiewamy

Od tamtej pierwszej nocy Bożego Narodzenia śpiew był naturalną odpowiedzią na cud narodzin Chrystusa. Ewangelia Łukasza zapisuje, że ukazało się mnóstwo zastępów niebieskich, wielbiących Boga i mówiących:

„Chwała na wysokości Bogu, a na ziemi pokój ludziom Jego upodobania.”

— Łk 2,14

Ten anielski hymn ustanowił wzór: uwielbienie, które rodzi się, gdy objawia się zbawcze dzieło Boga. Pasterze wrócili, „wielbiąc i chwaląc Boga za wszystko, co słyszeli i widzieli” (Łk 2,20). Stary Testament pełen jest wezwań, by śpiewać Panu nową pieśń, radośnie wołać i głosić Jego zbawienie za pomocą muzyki. Kolędy kontynuują tę tradycję. Uczą teologii w sposób, który trafia do serca i zakotwicza w nas zachwyt nad wcieleniem. Gdy śpiewamy, nie występujemy – głosimy Ewangelię.

Pismo Święte mówi nam, że Bóg stworzył muzykę do uwielbienia, a Kościół Nowego Testamentu zachęcał do śpiewania jako środka nauczania i wzajemnego budowania:

Słowo Chrystusa niech w was przebywa w całym bogactwie: z całą mądrością nauczajcie i napominajcie samych siebie przez psalmy, hymny, pieśni pełne ducha, z wdzięcznością śpiewając Bogu w waszych sercach.

— Kol 3,16

Kolędy czynią właśnie to. Biorą słowo Chrystusa i historię narodzenia i pozwalają im obficie zamieszkać w naszych sercach. Każda kolęda to małe kazanie i modlitwa ubrana w melodię, i zapraszająca nas do rozważania daru Boga, który jest z nami.

Historia i Pismo Święte stojące za kolędą „Przyjdź, przyjdź, Emmanuelu”

Zanim stała się przejmującym hymnem adwentowym, „Przyjdź, przyjdź, Emmanuelu” była serią krótkich liturgicznych wezwań znanych jako „Antyfony O”, śpiewanych w klasztorach w tygodniu poprzedzającym Boże Narodzenie już w VIII wieku. Każda antyfona zwracała się do Chrystusa innym proroczym tytułem ze Starego Testamentu: Emmanuel, Mądrość, Adonai, Korzeń Jessego, Klucz Dawida, Jutrzenka i Król narodów. W XIX wieku John Mason Neale przetłumaczył te starożytne teksty łacińskie na angielski i powstała pieśń, którą znamy dziś.

Główne wołanie tej kolędy pochodzi wprost z obietnicy proroka Izajasza o dziecku nazwanym Immanuel, co znaczy „Bóg z nami”:

Dlatego Pan sam da wam znak: Oto Panna pocznie i porodzi Syna, i nazwie Go imieniem Emmanuel.

— Iz 7,14

Nowy Testament ukazuje spełnienie tego proroctwa, gdy anioł mówi Józefowi, że dziecko Marii jest samą obecnością Boga wśród Jego ludu:

Oto Dziewica pocznie i porodzi Syna, i nazwą Go imieniem Emmanuel, to znaczy: Bóg z nami.

— Mt 1,23

Każda zwrotka kolędy odsłania inny mesjański tytuł. „O Mądrości z wysoka” odwołuje się do Księgi Przysłów 8 i Ducha mądrości spoczywającego na Mesjaszu (Iz 11,2). „O Różdżko Jessego” wskazuje na Iz 11,1: „Wyrośnie różdżka z pnia Jessego”. A „O Jutrzenko” nawiązuje do Ml 4,2, gdzie „słońce sprawiedliwości wzejdzie z uzdrowieniem na swych skrzydłach”. Śpiewając te starożytne słowa, modlimy się słowami Pisma. Prosimy Chrystusa, by przyszedł i uwolnił nas od grzechu i śmierci, łącząc się z wiekami tęsknoty za Nim.

„Hark! The Herald Angels Sing”: Teologiczne arcydzieło

Charles Wesley, jeden z założycieli metodyzmu, napisał oryginalny wiersz w 1739 roku. Zaczynał się od słów: „Hark how all the welkin rings, Glory to the King of kings”. Słowo „welkin” (archaiczne określenie niebios) zostało później zmienione przez George’a Whitefielda na bardziej znane „herald angels”, a melodię Feliksa Mendelssohna dodano sto lat później. To jedna z najbogatszych teologicznie kolęd, jakie kiedykolwiek napisano.

Pierwsza zwrotka czerpie wprost z anielskiego ogłoszenia w Ewangelii Łukasza:

Anioł rzekł do nich: „Nie bójcie się! Oto zwiastuję wam radość wielką, która będzie udziałem całego narodu: dziś w mieście Dawida narodził się wam Zbawiciel, którym jest Mesjasz, Pan.

— Łk 2,10-11

Kolęda wplata wcielenie w każdą linijkę. „Słowo ciałem się stało, Bóg objawił się w ciele” ogłasza wielką tajemnicę, którą apostoł Jan oznajmił:

A Słowo stało się ciałem i zamieszkało wśród nas. I oglądaliśmy Jego chwałę, chwałę, jaką Jednorodzony otrzymuje od Ojca, pełen łaski i prawdy.

— J 1,14

Trzecia zwrotka przechodzi od narodzin do zmartwychwstania, przypominając, że Jezus „narodził się, by człowiek już nie umierał” i „narodził się, by wskrzesić synów ziemi”. Związek między żłóbkiem a krzyżem nie jest przypadkowy. Wesley wiedział, że Boże Narodzenie jaśnieje dzięki Wielkanocy. Końcowe słowa: „Łagodnie składa swą chwałę, narodził się, by człowiek już nie umierał”, odbijają echem Flp 2,6-7, gdzie Chrystus, choć był w postaci Boga, ogołocił samego siebie. Śpiewanie tej kolędy jest aktem uwielbienia, który dotyka niemal każdej głównej doktryny wiary chrześcijańskiej.

„Cicha noc”: Pokój w świecie chaosu

„Cicha noc” została po raz pierwszy wykonana w Wigilię Bożego Narodzenia 1818 roku w małej austriackiej miejscowości Oberndorf. Kiedy zepsuły się organy kościelne, wikariusz Józef Mohr przyniósł prosty wiersz nauczycielowi Franzowi Gruberowi i poprosił go, by skomponował do niego muzykę na gitarę. Ten skromny początek dał światu jedną z najbardziej ukochanych kolęd, przetłumaczoną dziś na ponad 300 języków.

Łagodne obrazy tej kolędy odzwierciedlają głęboką prostotę sceny narodzenia opisanej w Piśmie Świętym:

I porodziła Syna swego pierworodnego, owinęła Go w pieluszki i położyła w żłobie, gdyż nie było dla nich miejsca w gospodzie.

— Łk 2,7

„Wszystko śpi, wokoło cicho, jasno gwiazdki lśnią” maluje obraz nocy, która mimo zewnętrznych trudności – brak miejsca, stajnia, młoda matka daleko od domu – była wypełniona Bożym pokojem. Ten pokój jest spełnieniem proroctwa Izajasza o nadchodzącym Księciu Pokoju:

Albowiem Dziecię nam się narodziło, Syn został nam dany. Na Jego ramionach spoczęła władza. Nazwano Go imieniem: Przedziwny Doradca, Bóg Mocny, Odwieczny Ojciec, Książę Pokoju.

— Iz 9,6

Trzecia zwrotka kolędy głosi, że Jezus jest „Synem Bożym, miłości czystym światłem” i wyczekuje dnia, gdy „z brzaskiem odkupiającej łaski” w pełni poznamy pokój, który Jego narodziny zapewniły. Nawet w najcichszych chwilach ta kolęda przypomina nam, że prawdziwy pokój to nie brak kłopotów, ale obecność Osoby.

„Raduj się, świecie”: Psalm zamieniony w kolędę

Izaak Watts, często nazywany ojcem angielskiej hymnodii, opublikował „Raduj się, świecie” w 1719 roku. Watts nie napisał tego jako kolędy. Była to jego swobodna parafraza Psalmu 98. Psalm ten wychwala Boże przyjście, by sądzić ziemię sprawiedliwie, a Watts widział narodziny Chrystusa jako początek tej radosnej władzy. Z czasem Kościół przyjął ją jako radosny hymn bożonarodzeniowy.

Psalm 98 jest wezwaniem całego stworzenia do radości, ponieważ Pan objawił swoje zbawienie:

Wykrzykujcie na cześć Pana, wszystkie ziemie, cieszcie się, weselcie i grajcie! Grajcie Panu na cytrze, na cytrze i przy śpiewie!

— Ps 98,4-5

Wezwanie kolędy, by „skały, wzgórza i równiny powtarzały dźwięczącą radość”, odzwierciedla psalmowy nakaz, by rzeki klaskały w dłonie, a wzgórza śpiewały z radości. Ostatnia zwrotka kolędy: „On rządzi światem w prawdzie i łasce”, wskazuje na długoterminową nadzieję, że kiedyś ugnie się wszelkie kolano. Nawet odniesienie do przekleństwa z Rdz 3 – „jak daleko sięga przekleństwo” – ukazuje kosmiczną wizję Wattsa: narodziny Chrystusa odwracają smutek stworzenia, prawdę, którą Apostoł Paweł powtarza w Rz 8,21, że i samo stworzenie zostanie wyzwolone z niewoli zepsucia.

Sądzę bowiem, że cierpień teraźniejszych nie można stawiać na równi z chwałą, która ma się nam objawić. Bo stworzenie z utęsknieniem oczekuje objawienia się synów Bożych.

— Rz 8,18-19

Śpiewanie „Raduj się, świecie” to nie tylko świętowanie dziecka w żłobie; to ogłaszanie nadejścia Króla, którego panowanie uczyni wszystko nowym.

„O, święta nocy”: Noc narodzin drogiego Zbawiciela

„Cantique de Noël”, jak brzmiał pierwotny francuski tytuł, powstał z nietypowej współpracy. W 1847 roku proboszcz poprosił kupca win i poetę, Placide'a Cappeau, o napisanie wiersza bożonarodzeniowego. Cappeau napisał słowa, a później kompozytor Adolphe Adam skomponował do nich muzykę. Angielska wersja, przetłumaczona przez Johna Sullivana Dwighta, unitariańskiego pastora, szybko stała się ulubioną, zwłaszcza ze względu na trzecią zwrotkę, która mocno sprzeciwiała się niewolnictwu: „Zerwie kajdany, bo niewolnik jest naszym bratem”.

Początkowe wersy opisują świat pogrążony w grzechu i błędzie, ale narodziny Chrystusa zmieniają wszystko. To obietnica anioła skierowana do pasterzy:

Anioł rzekł do nich: „Nie bójcie się! Oto zwiastuję wam radość wielką, która będzie udziałem całego narodu.

— Łk 2,10

Wznoszący się refren kolędy: „Padnij na kolana, słuchaj anielskich głosów!” oddaje cześć, która musiała ogarnąć pasterzy. Werset „Długo świat leżał w grzechu i błędzie, wzdychając, aż On się pojawił i dusza poczuła swą wartość” pięknie odzwierciedla obietnicę Mesjasza, który przyszedł przynieść światło tym, którzy są w ciemności:

Naród kroczący w ciemnościach ujrzał światłość wielką; nad mieszkańcami kraju śmierci zabłysło światło.

— Iz 9,2

Kolęda podkreśla również zmianę, którą przynosi Chrystus. „On zna naszą potrzebę, nie jest Mu obca nasza słabość”, przypominając, że Jezus, nasz wielki Arcykapłan, potrafi współczuć nam (Hbr 4,15). Dzięki połączeniu zapierającej dech w piersiach melodii i głębokiej prawdy ewangelii „O, święta nocy” zaprasza każdego śpiewającego do uklęknięcia z czcią przed nowo narodzonym Królem.

5 wersetów biblijnych, które kształtują nasze bożonarodzeniowe śpiewanie

Ukochane przez nas kolędy nie wzięły się znikąd. Są zakorzenione w biblijnych nakazach i przykładach wielbienia Boga muzyką. Oto pięć kluczowych fragmentów, które stanowią fundament naszego bożonarodzeniowego śpiewania, wraz z tym, jak odbijają się echem w pieśniach tego świętego okresu.

1. Ps 95,1-2

Chodźcie, radujmy się Panu, wznośmy okrzyk ku chwale Skały naszego zbawienia. Stańmy przed Jego obliczem z dziękczynieniem, wychwalajmy Go pieśniami!

— Ps 95,1-2

To zaproszenie wyznacza ton każdej wigilii Bożego Narodzenia. Narodziny Jezusa są ostatecznym powodem, by stawać przed Bogiem z dziękczynieniem, a kolędy takie jak „Przyjdźcie, wierni” dosłownie odpowiadają na to wezwanie.

2. Ef 5,18-19

A nie upijajcie się winem, które prowadzi do rozwiązłości, ale napełniajcie się Duchem, rozmawiając z sobą przez psalmy i hymny, i pieśni duchowne, śpiewając i grając Panu w sercach waszych.

— Ef 5,18-19

Gdy wspólnie śpiewamy kolędy, robimy dokładnie to, co opisuje Paweł – mówimy sobie nawzajem prawdę przez pieśń i kierujemy nasze serca ku Panu. Wspólnotowy charakter kolędowania odzwierciedla ten głęboki biblijny wzór.

3. Łk 2,13-14

I nagle z aniołem pojawiło się mnóstwo zastępów niebieskich, wielbiących Boga i mówiących: „Chwała na wysokości Bogu, a na ziemi pokój ludziom Jego upodobania.”

— Łk 2,13-14

Pierwsza kolęda pochodziła od aniołów. „Hark! The Herald Angels Sing” i „Angels We Have Heard on High” bezpośrednio cytują tę scenę, przypominając, że nasze kolędy dołączają do niebiańskiego chóru, który nigdy nie przestaje wielbić wcielonego Syna.

4. Kol 3,16

Słowo Chrystusa niech w was przebywa z [całym] bogactwem: z całą mądrością nauczajcie i napominajcie samych siebie przez psalmy, hymny, pieśni pełne ducha, pod wpływem łaski śpiewając Bogu w waszych sercach.

— Kol 3,16

Kolędy są potężnym sposobem, by słowo Chrystusa mieszkało w nas bogato. Śpiewając o wcieleniu, uczymy nasze rodziny i zgromadzenia prawd wiary, jednocześnie pielęgnując wdzięczność.

5. Ps 100,1-2

Psalm na dziękczynienie. Wykrzykujcie na cześć Pana, wszystkie ziemie! Służcie Panu z weselem! Stańcie przed obliczem Jego z radością!

— Ps 100,1-2

„Raduj się, świecie” mogłoby być niemal muzycznym komentarzem do tego psalmu. Gdy go śpiewamy, wypełniamy starożytne polecenie, by radośnie wołać, ponieważ Pan przyszedł. Każda kolęda jest aktem radosnej służby.

Te wersety, i wiele innych, pokazują, że nasze bożonarodzeniowe śpiewanie nie jest dodatkiem do święta; jest ustanowionym przez Boga sposobem na uwielbienie, pamiętanie i głoszenie dobrej nowiny wielkiej radości.

Przygotowując się do śpiewania tych kolęd w tym Adwencie i Bożym Narodzeniu, pozwól, by były czymś więcej niż muzyką w tle. Słuchaj słów świeżym uchem. Śledź ich pochodzenie aż do Pism, które je zainspirowały, i pozwól, aby twoje serce uniosło się w uwielbieniu. Dziel się historiami stojącymi za pieśniami ze swoimi dziećmi, przyjaciółmi i rodziną kościelną. Niech każda nuta niesie cię głębiej w zachwyt, że Słowo stało się ciałem i zamieszkało wśród nas. Śpiewaj, bo Pan przyszedł. Niech ziemia przyjmie swego Króla!

Pytania, które zadają ludzie