Wie schreef het boek Openbaring? Johannes, Patmos en waarom het ertoe doet

Het boek Openbaring is geschreven door een man die Johannes heet. Hij noemt zichzelf een dienstknecht van Jezus Christus en schreef het terwijl hij verbannen was op het eiland Patmos. De meeste christelijke tradities vereenzelvigen hem met Johannes de apostel, de schrijver van het Evangelie van Johannes en drie brieven. Sommige geleerden denken echter dat het een andere vroege christelijke leider was, ook Johannes genaamd. Dit artikel bekijkt wat de Bijbel zegt over de schrijver, waarom Patmos belangrijk is, en hoe het kennen van de menselijke schrijver je vertrouwen in dit krachtige, vaak raadselachtige boek kan verdiepen.

Wie schreef Openbaring? Het antwoord van de Bijbel

Vanaf de allereerste vers noemt het boek Openbaring zijn schrijver. Het begint niet met een groet van een anonieme ziener, maar met een duidelijke keten van openbaring: van God naar Jezus, van Jezus naar een engel, en van de engel naar een menselijke schrijver genaamd Johannes. Paulus stelde zichzelf zorgvuldig voor in zijn brieven, en de schrijver van Openbaring doet hetzelfde. Maar hij doet dat met een nederigheid die de focus op Christus houdt.

De openbaring van Jezus Christus, die God Hem gegeven heeft om Zijn dienstknechten te laten zien wat er in korte tijd moet gebeuren; en Hij heeft het door Zijn engel gezonden en bekendgemaakt aan Zijn dienstknecht Johannes,

— Openbaring 1:1

Johannes was een veelvoorkomende naam in de Joodse cultuur van de eerste eeuw, maar deze schrijver geeft voldoende details om zichzelf te identificeren. Hij noemt zichzelf geen apostel, maar hij schrijft met een gezag dat de zeven gemeenten in Klein-Azië zouden herkennen. Hij noemt zichzelf 'uw broeder en metgezel' in de verdrukking, het Koninkrijk en de volharding. Die taal wijst op een gedeelde ervaring van vervolging.

Johannes, aan de zeven gemeenten die in Asia zijn: genade zij u en vrede van Hem Die is, en Die was, en Die komen zal, en van de zeven Geesten die voor Zijn troon zijn,

— Openbaring 1:4

In tegenstelling tot Paulus' brieven, die vaak aan een secretaris werden gedicteerd, , presenteert Openbaring zich als een direct verslag van wat Johannes zag en hoorde. Hij gebruikt herhaaldelijk de eerste persoon: 'Ik, Johannes.' Dit is geen secundair verslag; het is Johannes' eigen getuigenis. Hij was erbij, hij leed, en hij noteerde de visioenen zoals ze kwamen.

Ik, Johannes, uw broeder en medegenoot in de verdrukking en in het Koninkrijk en in de volharding van Jezus Christus, was op het eiland genaamd Patmos, omwille van het Woord van God en het getuigenis van Jezus Christus.

— Openbaring 1:9

Aan het einde van het boek verzegelt de schrijver het werk opnieuw met zijn eigen handtekening, en herinnert ons eraan dat de boodschap ontvangen is, niet verzonnen. Hij is een getuige, niet de bron.

En ik, Johannes, ben het die deze dingen hoort en ziet. En toen ik het hoorde en zag, viel ik neer om te aanbidden voor de voeten van de engel die mij deze dingen toonde.

— Openbaring 22:8

Dus het getuigenis van de Bijbel zelf is consistent: een man genaamd Johannes schreef Openbaring. De vraag die christenen al eeuwen stellen is welke Johannes dit was.

Johannes' ballingschap op Patmos: de plaats en het doel

Een van de meest levendige details die Johannes geeft, is zijn locatie: het eiland Patmos. Dit kleine, rotsachtige eiland in de Egeïsche Zee ligt ongeveer 60 mijl (100 km) ten zuidwesten van Efeze. In de late eerste eeuw diende het als een Romeinse strafkolonie. Vroege kerkhistorici zeggen dat keizer Domitianus, die regeerde van 81 tot 96 na Christus, politieke en religieuze gevangenen naar afgelegen buitenposten als deze verbande. Johannes zegt dat hij daar was 'omwille van het Woord van God en het getuigenis van Jezus'. Met andere woorden, hij was daar vanwege vervolging, niet omdat hij ervoor koos.

Terwijl hij in ballingschap was en gescheiden van de gemeenten die hij liefhad, ontving Johannes het meest omvattende visioen in het Nieuwe Testament. Zijn isolement werd heilige grond. Op de dag des Heren, waarschijnlijk zondag, de dag van Christus' opstanding, hoorde hij een gebiedende stem die de openbaring in gang zette.

En ik was in de Geest op de dag des Heren; en ik hoorde achter mij een luide stem, als van een bazuin, die zei: Wat u ziet, schrijf dat in een boek en zend het aan de zeven gemeenten: naar Efeze, en naar Smyrna, en naar Pergamus, en naar Thyatire, en naar Sardis, en naar Filadelfia, en naar Laodicea.

— Openbaring 1:10-11

Patmos herinnert ons eraan dat God vaak het duidelijkst spreekt wanneer het leven leeg aanvoelt en onze opties beperkt zijn. Johannes' ballingschap was geen omweg van Gods plan. Het was de setting ervoor. Dezelfde Geest die de Schrift op Patmos inspireerde, ontmoet ons nog steeds in onze eigen eenzaamheid en beproeving.

Is dit dezelfde Johannes die het Evangelie schreef?

De vroege kerk geloofde overwegend dat Johannes van Openbaring Johannes de apostel was, de zoon van Zebedeüs, de 'geliefde discipel' die aanlag aan de borst van Jezus tijdens het Laatste Avondmaal en aan de voet van het kruis stond. Dit verband is belangrijk omdat het het laatste boek van de Bijbel verbindt met iemand die met Jezus wandelde, Hem opgestaan zag, en hielp bij het leiden van de eerste generatie gelovigen.

Verschillende interne aanwijzingen uit het Evangelie van Johannes en de brieven wijzen op een gedeeld auteurschap. Het Evangelie van Johannes eindigt met een duidelijke bewering dat de geliefde discipel deze dingen opschreef en dat zijn getuigenis waar is.

Dit is de discipel die van deze dingen getuigt en deze dingen geschreven heeft; en wij weten dat zijn getuigenis waarachtig is.

— Johannes 21:24

Het Evangelie benadrukt ook herhaaldelijk ooggetuigenverslag. Na het beschrijven van de doorboring van Jezus' zijde, pauzeert de schrijver om de betrouwbaarheid van wat hij meldt te benadrukken.

En die het gezien heeft, die heeft het getuigd, en zijn getuigenis is waarachtig; en hij weet dat hij de waarheid spreekt, opdat u gelooft.

— Johannes 19:35

De opening van 1 Johannes draagt dezelfde passie voor ervaring uit de eerste hand. De schrijver spreekt over wat 'wij gehoord hebben', 'met onze ogen gezien' en 'met onze handen getast hebben'. Het klinkt als een apostel die fysiek Jezus heeft ontmoet.

Hetgeen van het begin af was, hetgeen wij gehoord hebben, hetgeen wij gezien hebben met onze ogen, hetgeen wij aanschouwd hebben en onze handen getast hebben, van het Woord des levens (en het leven is geopenbaard, en wij hebben het gezien, en getuigen, en verkondigen u het eeuwige leven, dat bij de Vader was en aan ons geopenbaard is); hetgeen wij dan gezien en gehoord hebben, dat verkondigen wij u, opdat ook u gemeenschap met ons zult hebben; en deze gemeenschap van ons is met de Vader en met Zijn Zoon Jezus Christus.

— 1 Johannes 1:1-3

Toch hebben sommige geleerden, oud en modern, verschillen opgemerkt in Griekse stijl tussen Openbaring en het Evangelie van Johannes. Het Grieks van Openbaring is ruwer en meer Hebreeuws, terwijl dat van het Evangelie gepolijst en filosofisch is. In de vroege kerk suggereerden een paar stemmen, zoals Dionysius van Alexandrië in de derde eeuw, dat een andere Johannes, mogelijk een ouderling of een profeet, de Apocalyps schreef. Anderen antwoorden dat de verschillen verklaard kunnen worden door het genre, omdat apocalyptische literatuur vaak levendige symbolische taal gebruikt, door het gebruik van een secretaris, of door de mogelijkheid dat Johannes' Evangelie later werd bewerkt door een gemeenschap van discipelen.

Bewijs voor gemeenschappelijk auteurschap

Degenen die één auteur zien, wijzen op gedeelde thema's: Jezus als het Lam, getuigenis en getuigen, licht en duisternis, en het Woord van God. Zowel het Evangelie als Openbaring beginnen met een majestueus proloog. Vroege kerkleiders zoals Irenaeus, die Polycarpus kende, een discipel van Johannes, zeiden uitdrukkelijk dat Johannes de apostel beide werken schreef. Voor christenen in de katholieke, orthodoxe en vele protestantse tradities is dit al lang de standaardvisie, die het apostolisch gezag van Openbaring versterkt.

Uitdagingen en alternatieve opvattingen

Christenen die het apostolisch auteurschap in twijfel trekken, doen dit meestal op literaire en historische gronden, niet uit gebrek aan respect voor de Schrift. Zij suggereren dat 'Johannes de ouderling', een figuur genoemd door de vroege historicus Papias, de auteur zou kunnen zijn, of dat het boek uit een Johanneïsche school van discipelen kwam. Deze visie vermindert de inspiratie of het gezag van het boek niet. Het identificeert alleen de menselijke auteur anders. In alle denominaties zijn gelovigen het erover eens dat, wat zijn precieze identiteit ook is, de Johannes van Patmos een trouwe, met de Geest vervulde getuige was die werkelijk Gods openbaring ontving.

5 redenen waarom Johannes' identiteit ertoe doet voor uw geloof

Weten wie Openbaring schreef is meer dan een triviavraag. Het bepaalt hoe we het boek lezen, vertrouwen en toepassen. Hier zijn vijf manieren waarop Johannes' identiteit ons dieper in de boodschap trekt:

• Geloofwaardigheid van ooggetuige. Wanneer Johannes erop staat dat hij 'deze dingen hoorde en zag' (Openbaring 22:8), staat hij naast de apostelen die predikten vanuit echte gebeurtenissen. Dit is geen mythevorming. Het is getuigenis.
• Apostolisch gezag. Als Johannes de apostel Openbaring schreef, draagt het boek het gewicht van iemand die door Jezus zelf is aangesteld. Dat maakt de waarschuwingen in het laatste hoofdstuk bijzonder gewichtig.

Ik betuig aan ieder die de woorden van de profetie van dit boek hoort: Als iemand hieraan toevoegt, God zal hem de plagen toevoegen die in dit boek geschreven zijn. En als iemand afdoet van de woorden van het boek van deze profetie, God zal zijn deel afdoen van het boek des levens en van de heilige stad, en van de dingen die in dit boek geschreven zijn.

— Openbaring 22:18-19

• Kostbaar discipelschap. Johannes schreef niet vanuit een comfortabele studeerkamer. Hij schreef vanuit ballingschap, afgesneden van vrienden en bediening. Zijn situatie herinnert ons eraan dat het volgen van Jezus tot verlies kan leiden, en dat God ons daar ontmoet.
• Een betrouwbare hoop. De visioenen die Johannes ontving waren bedoeld om lijdende gelovigen te bemoedigen. Wanneer we de geopende deur in de hemel zien, herinneren we ons dat die aan een echt persoon in echte pijn werd getoond.

Na deze dingen zag ik, en zie, er was een deur geopend in de hemel; en de eerste stem die ik hoorde, was als van een bazuin, die met mij sprak en zei: Kom hierheen, en Ik zal u laten zien wat hierna moet gebeuren.

— Openbaring 4:1

• Eenheid van de Schrift. Of nu dezelfde hand alle Johanneïsche boeken schreef of niet, de thema's van getuigenis, liefde en het Lam van God weven Openbaring in het grotere bijbelse verhaal. Het einde van de Bijbel echo't het begin, en Johannes' getuigenis helpt alles samen te binden.

Wat de vroege kerk geloofde over de auteur

Vanaf de tweede eeuw was het meest voorkomende christelijke getuigenis dat de auteur Johannes de apostel was. Irenaeus van Lyon (ca. 180 na Christus), die directe banden had met het apostolische tijdperk via Polycarpus, schreef dat 'Johannes, de discipel van de Heer... het apocalyptische visioen zag terwijl hij op het eiland Patmos was.' Justinus Martelaar, die nog eerder schreef, verwees naar het boek als het werk van 'Johannes, een van de apostelen van Christus'. Deze stemmen wegen zwaar voor christenen die de getuigenis van de kerk door de geschiedenis heen waarderen.

De vroege kerk ging echter voorzichtig te werk. Sommige boeken die nu in het Nieuwe Testament staan (zoals Hebreeën en 2 Petrus) werden betwist, en Openbaring zelf werd in sommige oostelijke regio's langzaam aanvaard. De aarzeling was vaak gericht op de levendige beelden van het boek, niet op twijfels over de auteur. Deze gesprekken herinneren ons eraan dat de canon werd erkend door zorgvuldig onderscheid, niet door onmiddellijke overeenstemming. Vandaag lezen christenen in alle tradities, katholiek, orthodox, protestants en andere, Openbaring als Schrift, in het vertrouwen dat de Heilige Geest door Johannes werkte om een boodschap voor elke generatie te leveren.

Openbaring met vertrouwen lezen

Wanneer we het boek Openbaring oppakken, lezen we geen gecodeerde puzzel van een onbekende mysticus. We lezen het getuigenis van een echte man die van Jezus hield, vervolging doorstond, en trouw opschreef wat hij zag. Zijn naam, Johannes, is minder belangrijk dan zijn rol: een getuige die van zichzelf afwijst en naar de opgestane Christus wijst. De volgende keer dat u Openbaring opent, bedenk dan dat u dezelfde visioenen leest die een eenzame balling op Patmos troostten. En net als Johannes wordt u uitgenodigd om niet in angst te reageren, maar in aanbidding.

Het boek Openbaring was nooit bedoeld om angst aan te jagen. Het was bedoeld om Jezus Christus te openbaren. Als u terughoudend bent geweest om het te lezen, laat Johannes' verhaal u dan bemoedigen. Hij was een gewoon mens op een moeilijke plek, maar God gaf hem een buitengewoon voorproefje van de eeuwigheid. Begin met Openbaring 1. Neem een moment om te bidden, en vraag dezelfde Geest die tot Johannes op Patmos sprak om uw ogen te openen. U hoeft niet elk symbool te begrijpen. U hoeft alleen het Lam te ontmoeten dat in het middelpunt staat. Open vandaag uw Bijbel en zet die eerste stap.

Vragen die mensen stellen